Cộng đồng chia sẻ tri thức Doc24.vn

Thủ thuật tính đạo hàm bằng casio

Gửi bởi: Tester vào ngày 2020-01-10 14:50:03 || Kiểu file: PDF

Nội dung tài liệu Tải xuống

Các tài liệu liên quan

Loading...

Thông tin tài liệu

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio

THỦ THUẬT TÍNH ĐẠO HÀM
CỦA MỘT SỐ HÀM CƠ BẢN BẰNG CASIO
Nguyễn Minh Tuấn – THPT Bình Minh

Tham khảo thêm tại blog Casioer team:
https://drive.google.com/file/d/0BzdhLKdFcFCvUHh6TnFpdnFadTg/view?usp=sharing

A. TÍNH ĐẠO HÀM CỦA MỘT ĐA THỨC.
Để tận dụng tốt phím

d
dx

ở trong máy tính trong việc tình đạo hàm ta sẽ cî cách để

tình đạo hàm của các hàm số đa thức như sau:
d
 Bước 1: Nhập vào máy
 f  x
dx
xX


Bước 2: CALC X  1000 sau đî ta tiến hành biểu diễn số đî qua X và thế là
xong!

Ví dụ 1: Tính đạo hàm của hàm số sau:

f  x    x3  3x2  2   x  1   x  2   x2  x  1  x  2
2



3

Bước 1: Nhập vào máy:
d
2
3
X 3  3X 2  2   X  1   X  2   X 2  X  1   X  2

dx







xX

Bước 2: CALC X  1000 ta được kết quả: 8036042017

Tuy nhiên đây là kết quả tính của máy VINACAL còn máy
VN sẽ ra kết quả khác hình ảnh như sau:

Đî là hënh ảnh kết quả tëm được của máy Casio 570 Vn. Cái đuïi của kết quả là 36 còn của
VINACAL là 17. Bằng thực nghiệm ta thấy kết quả 17 của máy VINACAL là đúng. Những
bạn nào đang dùng VN hay dùng máy CASIO thë đừng quá quan trọng lỗi này, ta vẫn có
thể khắc phục bằng cách sau:
Sau khi tëm được kết quả của x 2 ta sẽ CALC X  0 để tìm hệ số tự do, sau đî trừ đi hệ số
tự do rồi CALC X  1 để tìm hệ số của X thế là kết quả là đúng. Ngoài ra khi bậc của đạo
hàm quá cao thì ta vẫn có thể dùng cách CALC X  0.001 để tìm lần lượt các hệ số từ bậc
nhỏ đến lớn.
+ Tiến hành rút gọn ta được kết quả như sau: 8036042017  8x3  36x2  42x  17
+ Ghi vào sau: 8X3  36X 2  42X  17, CALC X   ta được:

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio

Vậy kết quả tình đạo hàm là đúng!
Ví dụ 2: Tính đạo hàm của hàm số sau:

f  x    x  1  x2  2x  3    x  1 x  2    x 2  x  1  x
2



Bước 1: Nhập vào máy:
2
d
 X  1  X 2  2X  3    X  1 X  2    X 2  X  1 X
dx



Bước 2: CALC X  1000 ta được kết quả: 5.02003904  10





xX

12

+ Tiến hành rút gọn ta được kết quả như sau:
5.02003904  1012  5x4  20x3  39x2  40x  21
+ Ghi vào sau: 5X 4  20X 3  39X 2  40X  21,CALC X   ta được kết quả bằng 0 tức là
kết quả tình đúng!

B. TÍNH ĐẠO HÀM CỦA MỘT PHÂN THỨC.
Giả sử ta phải tình đạo hàm của hàm y 


f  x
thì gồm những bước sau:
g x

Bước 1: Nhập vào máy: g  x  
2

Do công thức tình đạo hàm của hàm y 

d  f  x 


dx  g  x  

xX

f  x
f ' x g  x  g 'x f x
 y' 
nên ta phải
2
g  x
g  x

nhân vào trước biểu thức g  x  để làm mất mẫu.
2



Bước 2: Sau đî tiến hành rút gọn ta được tử của y ' là đa thức h  x  . Cuối cùng
chỉ việc ghi vào bài làm là y' 

h x
g x

2

, và thế là xong!

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio
Ví dụ 1: Tính đạo hàm của hàm số sau: f  x  

x3  x  x2  x  1  x2  2
x2  1



Bước 1: Nhập vào máy biểu thức sau:
3
2
2
2
d  X  X  X  X  1  X  2 
2

 X  1  dx 

X2  1

 xX



Bước 2: CALC X  1000 ta được kết quả 2.000005  1012

+ Tiến hành rút gọn biểu thức trên ta được kết quả: 2.000005  1012  2x4  5x2  1
+ Ghi vào sau: 2X 4  5X 2  1 , CALC X   được kết quả:




Vậy kết quả tình đạo hàm là đúng!
Như vậy kết quả của bài toán là:
x3  x  x2  x  1  x2  2
2x 4  5x 2  1
f  x 
 f ' x 
2
x2  1
 x2  1

 x  1
f  x 
3
 2x  4 
4

Ví dụ 2: Tính đạo hàm của hàm số sau:

Nhận xét: Theo như các bước làm ở trên, ta sẽ nhập vào màn hình biểu thức
4
d   x  1 
6
Nhưng tuy nhiên với phương pháp CALC X  1000 ta thì bắt

 2x  4   
dx   2x  4 3 
xX
đầu có vấn đề vì máy tính chỉ tính chính xác trong khoảng  1015 ; 1015  mà x 6 đã lên tới
1018 , cho nên cách này làm chắc chắn thất bại. Mà cho dù bạn nào có CALC X  100 để
giảm số mũ thë chắc chắn cũng sai vë bài này hệ số rất lớn! Do đî ta làm như sau, nhập vào
4
d   x  1 
4
máy biểu thức sau  2x  4   
 . Mënh đoán rằng sau khi tôi viết thế này
dx   2x  4 3 
xX
chắc có nhiều bạn sẽ đặt câu hỏi là tại sau dưới mẫu là  2x  4 

 2x  4 

6

+ Ta có:

4

mà không phải là

theo như cïng thức tình đạo hàm. Sau đây là chứng minh:

g '  x  .h
g  x
f  x  n
 f 'x 
h  x

 x   g  x  h n  x  ' g '  x  h n  x   g  x  n.hx n 1  x  .h '  x 

2
h 2n  x 
hn  x
h n 1  x  g '  x  .h  x   ng  x  .h '  x   g '  x  .h  x   n.g  x  .h '  x 


h 2n  x 
h n 1  x 
n

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio
Đî là cách chứng minh , các bạn hiểu tại sao là  2x  4  mà không phải là  2x  4  rồi
4

6

chứ?
Đến đây ta đã tëm được đạo hàm của f  x  là: f '  x  

2x 4  16x 3  60x 2  64x  22

 2x  4 

4

C. TÍNH ĐẠO HÀM CỦA HÀM 1 CĂN


Bước 1: Áp dụng 3 công thức tình đạo hàm sau đây:
a. f  x   g  x  '  f '  x   g '  x 
b.

 u  '  2u'u

 f  x   f '  x  .g  x   g '  x  .f  x 
c. 
' 
2
g
x


g  x




Bước 2: Giả sử cần tình đạo hàm của hàm số f  x  

h x  g x f x
v  x u  x  m x

 Đầu tiên theo như cïng thức ta sẽ nhân 2 biểu thức sau với công thức tình đạo hàm
đî là 2 u  x  và





2

v  x u  x  m  x .

 Tiếp theo khi đã cî biểu thức





: 2 u  x v  x u  x  m  x 

d  h  x  g  x u  x 


dx  v  x  u  x   m  x  

 xX

Ta làm như sau:
 CALC X  1000 sau đî gán vào A:





2

2 u  x v x u x  m x 


d  h  x  g  x u  x 


A
dx  v  x  u  x   m  x  

 xX

Đổi dấu u  x  , CALC X  1000 sau đî gán vào B





2

2 u  x   v  x  u  x   m  x  

d  h  x  g  x u  x 


B
dx   v  x  u  x   m  x  

 xX

 Kết quả sau khi tình đạo hàm có dạng: f '  x  
AB

t  x  
2 u x

 Trong đî 
AB

l  x   2

t  x u  x  l x



2 u  x v  x u  x  m x



2

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio
Ví dụ 1: Tính đạo hàm của hàm số sau: f  x  


x2  x  1  x2  2
x2  2  1

Bước 1: Giống như cách làm như trên, ta nhập vào máy
2
d  X2  X  1  X2  2 
2
2
2 X 2 X 2 1  


dx 
X2  2  1
 xX





 Bước 2:
+ Chưa đổi dấu, CALC X  1000 gán vào A

2 X2  2





2

X2  2  1 

d  X2  X  1  X2  2 



dx 
X2  2  1


A
xX

+ Đổi dấu X 2  2 , CALC X  1000 gán vào B

d  X2  X  1  X2  2 
2 X  2  X  2  1  


dx 
 X2  2  1

2



2



2

B
xX

Ta được lần lượt A,B như sau:



Bước 3: Đạo hàm có dạng f '  x  

g  x  x2  2  v  x 
2 x2  2



x2  2  1



2

AB

 4x  2
g  x  
2
2
x

2
Với 
 v  x   A  B  2x 3  8x  4

2
 Vậy kết quả của bài toán là:
f  x 

x2  x  1  x2  2
x2  2  1

 f ' x 

Ví Dụ 2: Tính đạo hàm của hàm số sau: f  x  

 4x  2 

x 2  2  2x 3  8x  4

2 x2  2



x2  2  1



2

x2  x  2   x  2  x2  x  1

 x  1

x2  x  1  2

Nhận xét: Đối với bài này hay một số bài khác nhìn hình thức khá là phức tạp thì ta nên
CALC X  100 để được kết quả chính xác, bởi vì nếu CALC X  1000 thì sau khi rút gọn
kết quả của hệ số x và hệ số tự do bị sai, và đừng bao giờ CALC X  0.001 nó làm các bạn
rất khî để khai triển, và hầu như tïi thấy phải mò rất lâu thì mới được kết quả chính xác.
Vì khi CALC X  0.001 ta tëm được đến hệ số của x 2 và đáng lẽ ra đến đî là hết nhưng tuy
nhiên do sai số nó lại cho tôi một dãy số đằng sau làm tôi nhầm tưởng chưa khai triển hết,
và đến đî là sai!. Và tïi cũng nîi thêm cách này chỉ giúp được cho những bài có
X  100 or X  1000 nằm trong tập xác định thì mới có thể làm được, còn những trường

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio
hợp còn lại như tïi đã nîi khïng nên dùng cách CALC X  0.001 , bạn nào muốn thử thì
tùy nhé, tình tay cín nhanh hơn!.
 Bước 1: Nhập vào máy biểu thức:
2
2
d  X  X  2  X  2 X  X  1 


X X1 2 
2

dx 
 X  1 X  X  1  2

 xX



2 X  X  1  X  1
2




2

Bước 2:
Chưa đổi dấu, CALC X  1000 gán vào A



2 X  X  1  X  1
2





2

2
2
d  X  X  2  X  2 X  X  1 


X X1 2 
A
2

dx 
X

1
X

X

1

2



 xX



2

2

Đổi dấu X 2  X  1, CALC X  1000 gán vào B



2 X  X  1   X  1 
2

2
2
d  X  X  2  X  2 X  X  1 

X X1 2  
B
2

dx 

X

1
X

X

1

2



 xX



2



Ta được kết quả lần lượt như sau:



Bước 3: Đạo hàm có dạng f '  x  

2

g  x  x2  x  1  v  x 



2 x2  x  1  x  1 x2  x  1  2



2

AB

 61410  6x 2  14x  10
g  x  
2
2 x x1
Với 
A
 v  x    B  3182112  3x 3  18x 2  21x  12

2
 Vậy kết quả của bài toán là:

f  x 

x2  x  2   x  2  x2  x  1

 f ' x


 x  1

 6x


2

x2  x  1  2

 14x  10  x 2  x  1  3x 3  18x 2  21x  12



2 x2  x  1  x  1 x2  x  1  2



2

Nói chung phần này chỉ giúp tình toán nhanh hơn chứ không có ứng dụng gì nhiều
cả.

D. TÍNH ĐẠO HÀM CỦA HÀM 2 CĂN

Nói chung thủ thuật này không hữu ích nhiều như thủ thuật tình đạo hàm 1 căn, nhất là
đối với máy CASIO 570 Vn – Plus bị sai số nhiều cín chưa kể bị tràn màn hình. Nhưng
thôi mình cứ nîi để tham khảo.
Bây giờ ta cần tình đạo hàm của hàm số f  x  

a u  x  b v x  c u x v x  d
e u  x  f v x  g u x v x  h

Thủ thuật tính đạo hàm của một số hàm cơ bản bằng casio
 f ' x 

x u  x  y v x  z u x v x  m



4 u  x v x e u x  f v x  g u x v x  h



2

Đầu tiên nhập vào máy và CALC 1000 lưu vào A



4 u  x v  x e u x  f v x  g u x v x  h



2

d  a u  x  b v x  c u x v x  d 


dx  e u  x   f v  x   g u  x  v  x   h 

 xX

Tiếp theo đổi dấu lần lượt từng căn rồi cuối cùng là cả hai căn, gán lần lượt vào các biến
B,C,D.
ABCD 

ABCD
z
x 

4 u x
4 v x u x



Khi đî: 
ABCD
y  A  B  C  D 
m


4 v x

4

Nhìn khủng khiếp chứ!
Ví dụ : Tính đạo hàm của hàm số sau: f  x  

 x  1

x x x1 2

2 x x1  x  x1 1

Nhập vào máy:



4 x x1 2 x x1  x  x1 1



2

d   x  1 x  x x  1  2 


dx  2 x x  1  x  x  1  1 

Làm như hướng dẫn ta sẽ được đạo hàm có dạng:

f ' x 

a x b x1 c x x1 d



4 x x1 2 x x1  x  x1 1

ABCD

 4x 2  6x  8
a 
4 x

A

B
CD
b 
 4x 2  2x  2

4 x1
Với 
c  A  B  C  D  8x  4

4 x x1

d  A  B  C  D  8x 2  24x  6

4
Thử lại thấy đúng.



2

xX