loading
back to top

Hướng dẫn soạn bài Hịch tướng sĩ

Chia sẻ: nguyentrangnhu0606 | Ngày: 2016-05-10 16:51:55 | Trạng thái: Được duyệt

Chủ đề: văn mẫu lớp 7   

783
Lượt xem
5
Tải về





Bên trên chỉ là 1 phần trích dẫn trong tài liệu để xem hết tài liệu vui lòng tải về máy. Hướng dẫn soạn bài Hịch tướng sĩ

Hướng dẫn soạn bài Hịch tướng sĩ

Hướng dẫn soạn bài Hịch tướng sĩ




Tóm tắt nội dung

Hướng dẫn soạn bài Hịch tướng sĩI. VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM1. Tác giảTrần Quốc Tuấn (1231 1300), tức Hưng ĐạoVương là một danh tướng kiệt xuất của dân tộc.Năm 1285 và năm 1287, quân Mông Nguyên xâmlược nước ta, lần nào ông cũng được Trần NhânTông cử làm Tiết chế thống lĩnh các đạo quân ratrận, và cả hai lần đều thắng lợi vẻ vang. Đời TrầnAnh Tông, ông về trí sĩ Vạn Kiếp (nay là xã HưngĐạo, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương) rồi mất đấy.Nhân dân tôn thờ ông là Đức thánh Trần và lập đềnthờ nhiều nơi trên đất nước.2. Thể loạiMột thể văn thư cổ mà các tướng lĩnh, vua chúahoặc người thủ lĩnh một tổ chức, một phong tràodùng để kêu gọi cổ vũ mọi người hăng hái chiếnđấu tiêu diệt kẻ thù.Bài hịch tiêu biểu và có giá trị nhất trong văn họcViệt Nam là bài Hịch tướng sĩ văn của Trần HưngĐạo (thế kỉ XIII). Thời kì Pháp xâm lược nước ta(nửa sau thế kỉ XIX) nhiều hịch bằng chữ Nôm xuấthiện và được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân(như Hịch đánh Tây của Lãnh Cồ, Hịch đánhchuột của Nguyễn Đình Chiểu...

Nội dung tài liệu

Hướng dẫn soạn bài Hịch tướng sĩI. VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM1. Tác giảTrần Quốc Tuấn (1231 1300), tức Hưng ĐạoVương là một danh tướng kiệt xuất của dân tộc.Năm 1285 và năm 1287, quân Mông Nguyên xâmlược nước ta, lần nào ông cũng được Trần NhânTông cử làm Tiết chế thống lĩnh các đạo quân ratrận, và cả hai lần đều thắng lợi vẻ vang. Đời TrầnAnh Tông, ông về trí sĩ Vạn Kiếp (nay là xã HưngĐạo, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương) rồi mất đấy.Nhân dân tôn thờ ông là Đức thánh Trần và lập đềnthờ nhiều nơi trên đất nước.2. Thể loạiMột thể văn thư cổ mà các tướng lĩnh, vua chúahoặc người thủ lĩnh một tổ chức, một phong tràodùng để kêu gọi cổ vũ mọi người hăng hái chiếnđấu tiêu diệt kẻ thù.Bài hịch tiêu biểu và có giá trị nhất trong văn họcViệt Nam là bài Hịch tướng sĩ văn của Trần HưngĐạo (thế kỉ XIII). Thời kì Pháp xâm lược nước ta(nửa sau thế kỉ XIX) nhiều hịch bằng chữ Nôm xuấthiện và được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân(như Hịch đánh Tây của Lãnh Cồ, Hịch đánhchuột của Nguyễn Đình Chiểu ... ).Hịch thường được viết theo lối văn tứ lục, cũngcó khi viết bằng văn xuôi hay thơ lục bát.Một bài hịch thường được cấu trúc theo ba phầnchính:Phần đầu: nêu lên một nguyên lí đạo đức haychính trị làm cơ sở tư tưởng, lí luận.Phần giữa: nêu thực trạng đáng chú (thường làkể tội kẻ thù).Phần cuối: nêu giải pháp và lời kêu gọi chiếnđấu. Hịch viết xong thường được vào ống hịch vàdo các sứ giả truyền đi khắp nơi. Nếu như hịchkhẩn cấp thì trên đầu ống hịch thường có mộtchùm lông gà (do vậy mà gọi là vũ hịch). (Theo Từđiển thuật ngữ văn học NXB Giáo dục, 1992).3. Tác phẩmNửa cuối thế kỉ XIII, chỉ trong ba mươi năm (1257- 1287), giặc Mông Nguyên đã balần kéo quânsang xâm lược nước ta. Lúc bấy giờ thế giặc rấtmạnh, muốn đánh bại chúng phải có sự đồng tình,ủng hộ của toàn quân, toàn dân. Trần Quốc Tuấn đãviết bài hịch này để kêu gọi tướng sĩ hết lòng đánhgiặc.Để kêu gọi lòng dân, người viết có thể dùngnhiều cách khác nhau. Có khi chỉ cần nêu lên thựctrạng, khơi gợi truyền thống yêu nước, căm thùgiặc ... Trong bài hịch này, Trần Quốc Tuấn đã sửdụng một giọng điệu, cách viết rất phong phú. Khithì ông lấy tấm gương của người đời xưa, khi thìdùng cách "khích tướng", có khi lại an ủi, vỗ về đốivới đối tượng ... Đó chính là cái hay, cái độc đáo củatác phẩm này.II. KIẾN THỨC CƠ BẢN1. Bài hịch bố cục thành đoạn:- Đoạn (từ đầu đến "đến nay còn lưu tiếngtốt ."): tác giả nêu ra các gương " trung thần nghĩasĩ, bỏ mình vì nước " đã được lưu truyền trong sửsách để khích lệ lòng người.- Đoạn (từ " Huống chi ta " đến " ta cũng vuilòng ."): từ việc phơi bày bộ mặt xấu xa của sứ giặc,tác giả bày tỏ lòng căm thù giặc sâu sắc.- Đoạn (từ " Các ngươi cùng ta " đến " khôngmuốn vui vẻ phỏng có được không "): từ khắc sâumối gắn bó ân tình giữa chủ và tướng, tác giả phântích rõ thiệt hơn, được mất, đúng sai để chấn chỉnhnhững sai lạc trong hàng ngũ tướng sĩ (từ " Cácngươi " đến " muốn vui vẻ phỏng có được không ")và đi đến việc vạch ra đường hướng hành độngđúng, hứa hẹn tương lai (từ " Nay ta bảo thật " đến" không muốn vui vẻ phỏng có được không ").- Đoạn (từ " Nay ta chọn binh pháp " đến hết):nêu ra việc trước mắt phải làm và kết thúc bằngnhững lời khích lệ nghĩa khí tướng sĩ.2. Tác giả lột tả sự ngang ngược và tội ác của giặc:" Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoàiđường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình,đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ, thác mệnhHốt Tất Liệt mà đòi ngọc lụa, để thoả lòng thamkhông cùng, giả hiệu Vân Nam Vương mà thu vàngbạc, để vét của kho có hạn. Thật khác nào nhưđem thịt mà nuôi hổ đói, sao cho khỏi để tai vạ vềsau "- Bộ mặt của quân giặc được phơi bày bằngnhững sự việc trong thực tế đi lại nghênh ngang,sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể phụ, đòi ngọc lụa, thuvàng bạc, vét của kho có hạn...- Để lột tả sự ngang ngược và tội ác tham tàncủa giặc, đồng thời bày tỏ thái độ căm thù, khinh bỉcực độ, tác giả đã dùng lối nói hình ảnh so sánh, ẩndụ:+ Hình ảnh chỉ quân giặc: lưỡi cú diều thân dêchó hổ đói,…+ Các hình ảnh được đặt trong thế đối sánh để tỏrõ thái độ căm thù, khinh bỉ: uốn lưỡi cú diều sỉmắng triều đình đem thân dê chó bắt nạt tể phụ .- Tố cáo tội ác của giặc, tác giả đã khơi gợi lòngtự trọng dân tộc, khắc sâu lòng căm thù ngoại xâmở tướng sĩ.3. Sau khi tố cáo tội ác của giặc, Trần Quốc Tuấnđã bày tỏ lòng yêu nước, căm thù giặc của mình,có thể xem đây là đoạn văn hay nhất của bàihịch: "Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối;ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tứcchưa được xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quânthù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ,nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng."- Nỗi đau trước cảnh nước mất nhà tan được diễntả thống thiết: quên ăn, mất ngủ, lòng đau như daocắt, nước mắt đầm đìa. Uất hận trào dâng đến cựcđiểm khi tác giả bộc lộ thái độ của mình đối với kẻthù: chỉ căm tức chưa được xả thịt lột da, nuốt ganuống máu quân thù .- Vị tướng đã tự xác định một tinh thần hi sinhhết mình cho đất nước: Dẫu cho trăm thân nàyphơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa,ta cũng vui lòng.- Qua đoạn văn này, hình tượng người anh hùngyêu nước, sẵn sàng xả thân vì đất nước được khắchoạ rõ nét. Những lời tâm huyết, gan ruột của vịtướng có sức lay động mạnh mẽ, truyền cho tướngsĩ tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng căm thù giặcsục sôi và một thái độ xả thân, chấp nhận hi sinh vìnon sông xã tắc.4. Sau khi nêu mới ân tình giữa chủ soái và tướngsĩ, Trần Quốc Tuấn phê phán những hành động saicủa tướng sĩ, đồng thời khẳng định những hànhđộng nên làm nhằm thức tỉnh sự tự thức, tráchnhiệm, tự nhìn nhận lại mình để điều chỉnh suynghĩ cũng như hành động của tướng sĩ.Khi phê phán hay khẳng định, tác giả đều tậptrung vào vấn đề đề cao tinh thần cảnh giác, chămlo rèn luyện để chiến thắng kẻ thù xâm lược. Bởi vì,bài hịch này dù trực tiếp là nhằm khích lệ tiến sĩhọc tập cuốn Binh thư yếu lược do chính Trần QuốcTuấn biên soạn, nhưng mục đích cao nhất chính làkêu gọi tinh thần yêu nước quyết chiến quyếtthắng với ngoại xâm.5. Trong bài hịch, giọng văn lúc thì là của vị chủsoái với tướng sĩ dưới quyền lúc lại là của ngườicùng cảnh ngộ (suy cho cùng, chủ soái hay tướngsĩ khi đất nước lâm nguy thì đều cùng một cảnhngộ):- Khi muốn bày tỏ ân tình hay khuyên răn thiệthơn, tác giả lấy giọng gần gũi, chân tình của ngườicùng chung cảnh ngộ để nói: " Các ngươi cùng tacoi giữ binh quyền đã lâu ngày, (...) lúc trận mạcxông pha thì cùng nhau sống chết, lúc nhà nhànhạ thì cùng nhau vui cười. " " Lúc bấy giờ, ta cùngcác ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào! Chẳngnhững thái ấp của ta không còn, mà bổng lộc củacác ngươi cũng mất; chẳng những gia quyến của tabị tan, mà vợ con các ngươi cũng khốn; chẳngnhững xã tắc tổ tông ta bị giày xéo, mà phần mộcha mẹ các ngươi cũng bị quật lên... "- Khi nghiêm khắc của trách, cảnh cáo nhữnghành động sai, thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm củatướng sĩ trước vận mệnh đất nước, tác giả thẳngthắn đưa ra những lời lẽ gay gắt, như là sỉ mắng:"không biết lo", "không biết thẹn", "không biếttức", "không biết căm"... Thực ra, gia thần của ôngnhư Dã Tượng, Yết Kiêu, các môn khách như PhạmNgũ Lão, Trần Thì Kiến, Trương Hán Siêu, PhạmLãm, Trịnh Dũ, Ngô Sĩ Thường, Nguyễn ThếTrực...đều là những người trung nghĩa. Trung nghĩalà nét nổi bật của tinh thần Đông (tức nhà Trần).Cho nên, số người cầu an, hưởng lạc tuy vẫn có,nhưng có phần chắc là Trần Quốc Tuấn dùng phépkhích tướng, kích họ bằng sỉ nhục, đẩy họ vào thếphải chứng tỏ tấm lòng biết lo, biết thẹn, biết tức,biết căm mà đồng lòng hiệp sức cùng chủ tướngđánh dẹp quân thù. "(Trần Đình Sử)- Dù là khuyên răn bày tỏ thiệt hơn hay là lờinghiêm khắc cảnh cáo thì cũng đều nhằm khơi dậyý thức về trách nhiệm, bổn phận của tướng sĩ đốivới giang sơn xã tắc, đều hướng tới cái đích kêu gọiđồng tâm hiệp lực tiêu diệt quân xâm lược, đối phóvới kẻ thù.6. Một số đặc sắc nghệ thuật đã tạo nên sức thuyếtphục cho bài hịch tướng sĩ.- Thủ pháp so sánh tương phản: đoạn 2,3- Thủ pháp trùng điệp tăng tiến; được sử dụng kếthợp với thủ pháp so sánh tương phản, các điệp từ,điệp ngữ, điệp được sử dụng triệt để nhằm tạo raâm hưởng cho bài hịch, đồng thời gợi, khắc sâu vàotâm trí người đọc (đoạn 3).7*. Hịch tướng sĩ là một áng văn chính luận đặc sắc, vớiphong cách văn biền ngẫu có sức lay động lòng người.Với kết cấu chặt chẽ, bài hịch cho thấy sự kếthợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ với tình cảm, giữa lậpluận với hình ảnh, dẫn chứng giàu sức thuyết phục.Có thể thấy được cách triển khai lập luận của bàihịch qua lược đồ kết cấu sau:Khíchlệ lòngcăn thùgiặc vànỗi Khích lệlòng trungquân áiquốc, lòngân nghĩa Khích lệ ýchí lậpcông vàtinh thầnxả thân vì Khích lệlòng tựtrọng vàdanh dựcá nhânnhụccủa kẻmấtnước. thuỷ chungcủa nhữngngười cùngcảnh ngộ. nước củatướng sĩ. của mỗingườitrướcvậnmệnhquốc gia.Khích lệ lòng yêu nướcvà chí quyết tâmđánh thắng kẻ thùxâm lược.III. RÈN LUYỆN KỸ NĂNG1. Cách đọcKhi đọc bài văn cần chú cách đọc câu văn biềnngẫu. Với từng cặp câu hoặc đoạn đối nhau cần giữnhịp đọc như nhau. Ngoài ra còn phải chú đếncác ngữ điệu rất phong phú của bài hịch này: Giọng trang trọng "Ta thường nghe: Kỉ Tín ... DoVu ... Kính Đức ... ". Giọng khẳng định mạnh mẽ "Ta thường tới bữaquên ăn, nửa đêm vỗ gối ... ". Giọng chê trách "Nay các ngươi nhìn chủ nhục màkhông biết lo ... " Giọng hài hước, châm biếm "cựa gà trống không thểđâm thủng được áo giáp của giặc, mẹo cờ bạc không thể dùnglàm mưu lược nhà binh ... ".2. Đọc bài hịch, ta có cảm tưởng như mỗi chữ, mỗicâu văn đều là những lời gan ruột của người anhhùng Trần Quốc Tuấn. Sau những câu văn hùnghồn, thấm đượm là hình ảnh người anh hùng yêunước xót đau đến quặn lòng vì nước non bị quânthù giày xéo, là ngọn lửa căm thù hừng hực cháytrong tim, là sự nóng lòng rửa nhục đến quên ănmất ngủ. Khi bày tỏ những đớn đau dằn vặt tự đáylòng mình, chính Trần Quốc Tuấn đã nêu ra mộttấm gương bất khuất về lòng yêu nước để chotướng sĩ noi theo. Và như thế cũng có nghĩa là nócó sức động viên rất lớn đối với tinh thần tướng sĩ. Tham khảo đoạn văn:“… Lòng yêu nước của Trần Quốc Tuấn trong Hịchtướng sĩ là nỗi lo cho dân cho nước; là tầm nhìnchiến lược để có một kế sách vẹn toàn cho cuộckhởi binh. Tình cảm thiết tha với dân với nước ấyđược vị tướng quân viết lên bằng cả nỗi lòng mình;viết lên từ những trăn trở lo âu băng qua những"bữa quên ăn", những "đêm vỗ gối", những lần"ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa". Tình yêucủa tác giả hiện hữu mạnh mẽ theo đúng kiểu línhnhà binh "chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt ganuống máu quân thù". Làm xong điều ấy thì "dẫutrăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này góitrong da ngựa ta cũng vui lòng".Yêu nước với Trần Quốc Tuấn trong thời điểm ấy nghĩa làphải biết lo cho dân cho nước, phải biết xả thân, biết đoàn kếtmột lòng. Tất cả những điều đó nảy sinh từ một động lực, mộtmục đích lớn lao: yêu nước, tiêu diệt giặc thù… ”( Ngô Tuần )3*. Chứng minh bài Hịch tướng sĩ vừa có lập luậnchặt chẽ, sắc bén vừa giàu hình tượng, cảm xúc, dođó có sức thuyết phục cao.Gợi Tham khảo đoạn văn sau.“…Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn đặc biệt sắcsảo trong lời văn và hiệu quả giọng điệu. Tác giảmở đầu tác phẩm không hề rào đón mà trực tiếpnêu cao khí tiết của những người anh hùng tronglịch sử. Đặt vấn đề theo cách này, Hưng Đạo Vươngđã ngay lập tức khơi đúng vào cái mạch truyềnthống của “con nhà võ tướng” đó là cái thể hiệnvà sự xả thân. Lời lẽ hùng hồn khiến binh lính đềuphải tự nhìn lại chính mình, xem mình đã làm đượcgì cho dân, cho nước. Trong trình bày luận điểm,chúng ta dễ dàng nhận thấy, Trần Quốc Tuấn luôngắn liền quyền lợi và nghĩa vụ của mình với dân vớinước, đặt ngang hàng quyền lợi của mình với muônngàn tướng sĩ. Binh lính vì thế mà vừa tin tưởng,vừa nể phục vị đại tướng quân. Và như vậy cũng cónghĩa là tướng sĩ trên dưới một lòng. Sự khéo léo của Trần Quốc Tuấn trong lập luận còn nằm ởchỗ, tác giả xen kết hài hoà giữa phê phán và khích lệ, kiểmđiểm với động viên. Điều cốt yếu nhất mà Đại vương đã làmđược đó là khơi vào nỗi nhục của bản thân và quốc thể từ đó màthắp lên sự căm hờn trong mỗi người: "Chẳng những gia quyếnTrên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.

0 Bình luận



Bạn cần đăng nhập mới có thể viết bình luận

Có thể bạn quan tâm




Nhận thông tin qua email


Cập nhật tài liệu hay và mới tại doc24.vn qua email



Hỗ trợ trực tuyến