Sách hướng dẫn học tập môn mạng máy tính

Gửi bởi: Phạm Thọ Thái Dương vào ngày 2019-10-09 10:00:31 || Kiểu file: PDF

Nội dung tài liệu Tải xuống

Các tài liệu liên quan

Loading...

Thông tin tài liệu

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
-------

-------

SÁCH HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

MẠNG MÁY TÍNH
Biên soạn : Ts. PHẠM THẾ QUẾ

Lưu hành nội bộ

HÀ NỘI - 2006

MỞ ĐẦU
Tài liệu này phục vụ cho sinh viên hệ đào đại học từ xa học tập và nghiên cứu về “Mạng
máy tính”.
Tài liệu gồm các nội dung chính sau:
Chương I: Giới thiệu tổng quan về mạng máy tính. Khái niệm cơ bản về kiến trúc và các
giao thức mạng, các loại mạng máy tính và mục tiêu ứng dụng của nó.
Chương II: Nghiên cứu các nguyên tắc cơ bản để thiết kế một mô hình giao thức mạng máy
tính theo quan điểm chia các tiến trình truyền thông thành cấu trúc nhiều tầng, được xếp chồng lên
nhau để thực hiện một tiến trình truyền thông hoàn chỉnh. Giới thiệu mô hình OSI, được xem như
là một mô hình chuẩn, một chiến lược phát triển các hệ thống mở và một khung khái niệm về giao
thức và dịch vụ.
Chương III: Giới thiệu một số bộ giao thức mạng mang tính đặc trưng và được áp dụng phổ
biến. Đặc biệt trong chương này tìm hiểu sâu hơn bộ giao thức TCP/IP đã trở thành chuẩn chung
cho mạng máy tính toàn cầu, mạng Internet.
Chương IV: Chương này giới thiệu các công nghệ mạng cục bộ. Kiến trúc mạng cục bộ
Ethrnet, Virtual LAN, Local ATM , LAN ARCnet..
Chương V: Giới thiệu về công nghệ và kỹ thuật mạng diện rộng WAN. Cụ thể xem xét
công nghệ các mạng tích hợp số đa dịch vụ ISDN và băng rộng B-ISDN, Frame Relay và X25,
dịch vụ SDMS và phương thức truyền dẫn không đồng bộ ATM.
Chương VI: Giới thiệu một số công nghệ mới như công nghệ đường dây thuê bao số DSL,
các mạng chuyển mạch gói chuyển tải tiếng nói trên nền IP, ATM và Frame Raly. Các công nghệ
chuyển mạch nhãn đa giao thức IP/MPLS, chuyển mạch mềm Softswitch sử dụng trong mạng hội
tụ và mạng thế hệ sau NGN.
Chương VII: Đề cập đến một số vấn đề bảo vệ thông tin trên mạng. Chương này giới thiệu
cách tiếp cận các hệ mật mã, các giao thức bảo mật, mạng riêng ảo VPN và các giải pháp an toàn
mạng, xác thực điện tử, các giải pháp chữ ký điện tử, xác minh chữ ký và từ chối chữ ký giả mạo..
Tài liệu không chỉ đề cập đến những vấn đề cơ sở lý luận mà còn trình bày một số kỹ năng,
kinh nghiệm cần thiết để thiết kế và cài đặt các mạng máy tính. Hy vọng sẽ có ích cho các bạn học
sinh sinh viên và những người muốn xây dựng các hệ thống tin học ứng dụng phục vụ cho sản
xuất, quản lý trong các doanh nghiệp. Có thể còn nhiều thiếu sót trong trình bày và biên soạn do
khả năng, trình độ, nhưng người biên soạn mạnh dạn giới thiệu tài liệu này và mong nhận được sự
góp ý của bạn đọc.

TS Phạm Thế Quế

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính

CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM VỀ MẠNG MÁY TÍNH
Nội dung của chương sẽ trình bày các khái niệm cơ bản của mạng máy tính, định nghĩa
mạng máy tính, mục tiêu và ứng dụng của mạng, cấu trúc và các thành phần cơ bản của một mạng
máy tính. Các thực thể trên mạng có thể tham gia truyền thông với nhau cần tuân theo tập các
phần mềm điều khiển hoạt động của mạng, được gọi là chuẩn, hay còn gọi là tập các giao thức
mạng (Protocols). Nội dung của chương bao gồm các phần sau:
• Định nghĩa mạng máy tính
• Mục tiêu mạng máy tính.
• Các dịch vụ mạng.
• Cấu trúc mạng (Topology)
• Khái niệm giao thức mạng máy tính (Protocols)
• Mạng LAN, MAN, WAN.
• Mạng chuyển mạch kênh (Circuit switched Networks)
• Mạng chuyển mạch gói (Packet Switched Networks).
• Các mô hình xử lý dữ liệu

1.1. Định nghĩa mạng máy tính
Mạng máy tính là tập hợp các máy tính đơn lẻ được kết nối với nhau bằng các phương tiện
truyền vật lý (Transmission Medium) và theo một kiến trúc mạng xác định (Network Architecture).
Mạng viễn thông cũng là mạng máy tính. Các node chuyển mạch là hệ thống máy tính được
kết nối với nhau bằng các đường truyền dẫn và hoạt động truyền thông tuân theo các chuẩn mô
hình tham chiếu OSI. Hình 1.2 mô tả khái quát các thành phần của định nghĩa.

Các node mạng
Terminal

Printer
Hình 1.1 Mạng máy tính
5

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính
Kiến trúc mạng gồm cấu trúc mạng (Topology) và giao thức mạng (Protocols). Topology là
cấu trúc hình học của các thực thể mạng và giao thức mạng là tập các quy tắc chuẩn các thực thể
hoạt động truyền thông phải tuân theo.

1.2. Mục tiêu mạng máy tính
1.2.1. Mục tiêu kết nối mạng máy tính
- Cùng chia sẻ các tài nguyên chung, bất kỳ người sử dụng nào cũng có quyền khai thác, sử
dụng tài nguyên của mạng mà không phụ thuộc vào vị trí địa lý của nó.
- Nâng cao độ tin cậy của hệ thống nhờ khả năng thay thế khi một số thành phần của mạng
xẩy ra sự cố kỹ thuật thì vẫn duy trì sự hoạt động bình thường của hệ thống.
- Tạo môi trường giao tiếp giữa người với người. Chinh phục được khoảng cách, con người
có thể trao đổi, thảo luận với nhau cách xa nhau hàng nghìn km.
1.2.2. Lợi ích kết nối mạng
- Có thể giảm số lượng máy in, đĩa cứng và các thiết bị khác. Kinh tế trong việc đầu tư xây
dựng cho một hệ thống tin học của một cơ quan, xí nghiêp, doanh nghiệp...
- Dùng chung tài nguyên đắt tiền như máy in, phần mềm...Tránh dư thừa dữ liệu, tài nguyên
mạng. Có khả năng tổ chức và triển khai các đề án lớn thuận lợi và dễ dàng.
- Bảo đảm các tiêu chuẩn thống nhất về tính bảo mật, an toàn dữ liệu khi nhiều người sử
dụng tại các thiết bị đầu cuối khác nhau cùng làm việc trên các hệ cơ sở dữ liệu.
Tóm lại, mục tiêu kết nối các máy tính thành mạng là cung cấp các dịch vụ mạng đa dạng,
chia sẻ tài nguyên chung và giảm bớt các chi phí về đầu tư trang thiết bị.

1.3. Các dịch vụ mạng
1.3.1. Các xu hướng phát triển dịch vụ mạng máy tính
- Cung cấp các dịch vụ truy nhập vào các nguồn thông tin ở xa để khai thác và xử lý thông
tin. Cung cấp các dịch vụ mua bán, giao dịch qua mạng...
- Phát triển các dịch vụ tương tác giữa người với người trên phạm vi diện rộng. Đáp ứng
nhu cầu trao đổi thông tin đa dịch vụ, đa phương tiện. Tạo các khả năng làm việc theo nhóm bằng
các dịch vụ thư điện tử, video hội nghị, chữa bệnh từ xa ...
- Xu hướng phát triển các dịch vụ giải trí trực tuyến (Online) hiện đại. Các hình thức dịch
vụ truyền hình, nghe nhạc, chơi game trực tuyến qua mạng......
1.3.2. Các dịch vụ phổ biến trên mạng máy tính
- Dịch vụ tệp (File services) cho phép chia sẻ tài nguyên thông tin chung, chuyển giao các
tệp dữ liệu từ máy này sang máy khác. Tìm kiếm thông tin và điều khiển truy nhập. Dịch vụ thư
điện tử E_Mail (Electronic mail) cung cấp cho người sử dụng phương tiện trao đổi, tranh luận
bằng thư điện tử. Dịch vụ thư điện tử giá thành hạ, chuyển phát nhanh, an toàn và nội dung có thể
tích hợp các loại dữ liệu.
6

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính
- Dịch vụ in ấn: Có thể dùng chung các máy in đắt tiền trên mạng. Cung cấp khả năng đa
truy nhập đến máy in, phục vụ đồng thời cho nhiều nhu cầu in khác nhau. Cung cấp các dịch vụ
FAX và quản lý được các trang thiết bị in chuyên dụng.
- Các dịch vụ ứng dụng hướng đối tượng: Sử dụng các dịch vụ thông điệp (Message) làm
trung gian tác động đến các đối tượng truyền thông. Đối tượng chỉ bàn giao dữ liệu cho tác nhân
(Agent) và tác nhân sẽ bàn giao dữ liệu cho đối tượng đích.
- Các dịch vụ ứng dụng quản trị luồng công việc trong nhóm làm việc: Định tuyến các tài
liệu điện tử giữa những người trong nhóm. Khi chữ ký điện tử được xác nhận trong các phiên giao
dịch thì có thể thay thế được nhiều tiến trình mới hiệu quả và nhanh chóng hơn.
- Dịch vụ cơ sở dữ liệu là dịch vụ phổ biến về các dịch vụ ứng dụng, là các ứng dụng theo
mô hình Client/Server. Dịch vụ xử lý phân tán lưu trữ dữ liệu phân tán trên mạng, người dùng
trong suốt và dễ sử dụng, đáp ứng các nhu cầu truy nhập của người sử dụng.

1.4. Cấu trúc mạng (Topology)
Topology là cấu trúc hình học không gian của mạng thực chất là cách bố trí vị trí vật lý các
node và cách thức kết nối chúng lại với nhau. Có hai kiểu cấu trúc mạng: kiểu điểm - điểm (Point
to Point) và kiểu quảng bá (Multi Point).
1.4.1. Kiểu điểm - điểm (Point to Point)
Đường truyền nối từng cặp node lại với nhau theo một hình học xác định. Một kênh truyền
vật lý sẽ được thiết lập giữa 2 node có nhu cầu trao đổi thông tin. Chức năng các node trung gian:
tiếp nhận, lưu trữ tạm thời và gửi tiếp thông tin sang node tiếp theo khi đường truyền rỗi. Cấu trúc
điểm- điểm gọi là mạng lưu và gửi tiếp (Store - and - Forward).
Ưu điểm là ít khả năng đụng độ thông tin (Collision). Nhược điểm của nó là hiệu suất sử
dụng đường truyền thấp. Chiếm dụng nhiều tài nguyên, độ trễ lớn, tiêu tốn nhiều thời gian để thiết
lập đường truyền và xử lý tại các node. Vì vậy tốc độ trao đổi thông tin thấp.

Mạng hình sao
(Star)

Mạng chu trình
(Loop)

Mạng đầy đủ
(Complete)

Hình 1.2 Các mạng có cấu trúc điểm - điểm
7

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính
1.4.2. Kiểu đa điểm hay quảng bá (Point to Multipoint, Broadcasting)
Tất cả các node cùng truy nhập chung trên một đường truyền vật lý. Một thông điệp được
truyền đi từ một node nào đó sẽ được tất cả các node còn lại tiếp nhận và kiểm tra địa chỉ đích trong
thông điệp có phải của nó hay không. Cần thiết phải có cơ chế để giải quyết vấn đề đụng độ thông
tin (Collision) hay tắc nghẽn thông tin trên đường truyền trong các mạng hình BUS và hình RING.
Các mạng có cấu trúc quảng bá được phân chia thành hai loại: quảng bá tĩnh và quảng bá
động phụ thuộc vào việc cấp phát đường truyền cho các node. Trong quảng bá động có quảng bá
động tập trung và quảng bá động phân tán.
Quảng bá tĩnh: Chia thời gian thành nhiều khoảng rời rạc và dùng cơ chế quay vòng
(Round Robin) để cấp phát đường truyền. Các node có quyền được truy nhập khi đến cửa thời
gian của nó.
Quảng bá động tập trung: Một thiết bị trung gian có chức năng tiếp nhận yêu cầu liên lạc và
cấp phát đường truyền cho các node. Kiểu cấp phát này giảm được tối đa thời gian chết của đường
truyền, hiệu suất kênh truyền cao, nhưng thiết kế phức tạp và khó khăn.
Quảng bá động phân tán: Không có bộ trung gian, các node tự quyết định có nên hay không
nên truy nhập đường truyền, phụ thuộc vào trạng thái của mạng.

Mạng hình BUS

Mạng hình vòng RING

Vệ tinh

Hình 1.3 Các mạng có cấu trúc quảng bá

1.5. Khái niệm giao thức mạng máy tính (Protocols)
1.5.1. Khái niệm về giao thức
Các thực thể của mạng muốn trao đổi thông tin với nhau phải bắt tay, đàm phán về một số
thủ tục, quy tắc... Cùng phải “nói chung một ngôn ngữ”. Tập quy tắc hội thoại được gọi là giao
thức mạng (Protocols). Các thành phần chính của một giao thức bao gồm:
- Cú pháp: định dạng dữ liệu, phương thức mã hoá và các mức tín hiệu.
- Ngữ nghĩa: thông tin điều khiển, điều khiển lưu lượng và xử lý lỗi..
Trao đổi thông tin giữa hai thực thể có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp. Trong hai hệ thống kết
nối điểm - điểm, các thực thể có thể trao đổi thông tin trực tiếp không có sự can thiệp của các thực
thể trung gian. Trong cấu trúc quảng bá, hai thực thể trao đổi dữ liệu với nhau phải thông qua các
8

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính
thực thể trung gian. Phức tạp hơn khi các thực thể không chia sẻ trên cùng một mạng chuyển
mạch, kết nối gián tiếp phải qua nhiều mạng con.
1.5.2. Chức năng giao thức
Đóng gói: Trong quá trình trao đổi thông tin, các gói dữ liệu được thêm vào một số thông tin
điều khiển, bao gồm địa chỉ nguồn và địa chỉ đích, mã phát hiện lỗi, điều khiển giao thức... Việc
thêm thông tin điều khiển vào các gói dữ liệu được gọi là quá trình đóng gói (Encapsulation). Bên
thu sẽ được thực hiện ngược lại, thông tin điều khiển sẽ được gỡ bỏ khi gói tin được chuyển từ tầng
dưới lên tầng trên.
Phân đoạn và hợp lại: Mạng truyền thông chỉ chấp nhận kích thước các gói dữ liệu cố định.
Các giao thức ở các tầng thấp cần phải cắt dữ liệu thành những gói có kích thước quy định. Quá
trình này gọi là quá trình phân đoạn. Ngược với quá trình phân đoạn bên phát là quá trình hợp lại
bên thu. Dữ liệu phân đoạn cần phải được hợp lại thành thông điệp thích hợp ở tầng ứng dụng
(Application). Vì vậy vấn đề đảm bảo thứ tự các gói đến đích là rất quan trọng. Gói dữ liệu trao
đổi giữa hai thực thể qua giao thức gọi là đơn vị giao thức dữ liệu PDU (Protocol Data Unit).
Điều khiển liên kết: Trao đổi thông tin giữa các thưc thể có thể thực hiện theo hai phương
thức: hướng liên kết (Connection - Oriented) và không liên kết (Connectionless). Truyền không
liên kết không yêu cầu có độ tin cậy cao, không yêu cầu chất lượng dịch vụ và không yêu cầu xác
nhận. Ngược lại, truyền theo phương thức hướng liên kết, yêu cầu có độ tin cậy cao, đảm bảo chất
lượng dịch vụ và có xác nhận. Trước khi hai thực thể trao đổi thông tin với nhau, giữa chúng một
kết nối được thiết lập và sau khi trao đổi xong, kết nối này sẽ được giải phóng.
Giám sát: Các gói tin PDU có thể lưu chuyển độc lập theo các con đường khác nhau, khi
đến đích có thể không theo thứ tự như khi phát. Trong phương thức hướng liên kết, các gói tin
phải được yêu cầu giám sát. Mỗi một PDU có một mã tập hợp duy nhất và được đăng ký theo
tuần tự. Các thực thể nhận sẽ khôi phục thứ tự các gói tin như thứ tự bên phát.
Điều khiển lưu lượng liên quan đến khả năng tiếp nhận các gói tin của thực thể bên thu và
số lượng hoặc tốc độ của dữ liệu được truyền bởi thực thể bên phát sao cho bên thu không bị tràn
ngập, đảm bảo tốc độ cao nhất. Một dạng đơn giản của của điều khiển lưu lượng là thủ tục dừng
và đợi (Stop-and Wait), trong đó mỗi PDU đã phát cần phải được xác nhận trước khi truyền gói
tin tiếp theo. Có độ tin cậy cao khi truyền một số lượng nhất định dữ liệu mà không cần xác nhận.
Kỹ thuật cửa sổ trượt là thí dụ cơ chế này. Điều khiển lưu lượng là một chức năng quan trọng cần
phải được thực hiện trong một số giao thức.
Điều khiển lỗi là kỹ thuật cần thiết nhằm bảo vệ dữ liệu không bị mất hoặc bị hỏng trong
quá trình trao đổi thông tin. Phát hiện và sửa lỗi bao gồm việc phát hiện lỗi trên cơ sở kiểm tra
khung và truyền lại các PDU khi có lỗi. Nếu một thực thể nhận xác nhận PDU lỗi, thông thường
gói tin đó sẽ phải được phát lại.
Đồng bộ hoá: Các thực thể giao thức có các tham số về các biến trạng thái và định nghĩa
trạng thái, đó là các tham số về kích thước cửa sổ, tham số liên kết và giá trị thời gian. Hai thực
thể truyền thông trong giao thức cần phải đồng thời trong cùng một trạng thái xác định. Ví dụ
cùng trạng thái khởi tạo, điểm kiểm tra và huỷ bỏ, được gọi là đồng bộ hoá. Đồng bộ hoá sẽ khó
khăn nếu một thực thể chỉ xác định được trạng thái của thực thể khác khi nhận các gói tin. Các gói
9

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính
tin không đến ngay mà phải mất một khoảng thời gian để lưu chuyển từ nguồn đến đích và các gói
tin PDU cũng có thể bị thất lạc trong quá trình truyền.
Địa chỉ hoá: Hai thực thể có thể truyền thông được với nhau, cần phải nhận dạng được
nhau. Trong mạng quảng bá, các thực thể phải nhận dạng định danh của nó trong gói tin. Trong
các mạng chuyển mạch, mạng cần nhận biết thực thể đích để định tuyến dữ liệu trước khi thiết lập
kết nối.

1.6. Cáp mạng - phương tiện truyền (Network Medium)
Phương tiện truyền vật lý là vật truyền tải các tín hiệu điện tử giữa các thành phần mạng với
nhau, bao gồm các loại cáp và các phương tiện vô tuyến.
1.6.1. Đặc trưng cơ bản của đường truyền
Băng thông (Bandwidth): Băng thông của một đường truyền là miền tần số giới hạn thấp và
tần số giới hạn cao, tức là miền tần số mà đường truyền đó có thể đáp ứng được. Ví dụ băng thông
của cáp thoại từ 400 đến 4000 Hz, có nghĩa là nó có thể truyền các tín hiệu với tần số từ 400 đến
4000 chu kỳ/giây. Băng thông của cáp phụ thuộc vào chiều dài của cáp. Cáp ngắn băng thông cao
và ngược lại. Vì vậy khi thiết kế lắp đặt cáp, chiều dài cáp sao cho không vượt qua giới hạn cho
phép, vì có thể xẩy ra lỗi trong quá trình truyền.
Thông lượng (Throughput) Thông lượng của đường truyền là số lượng các bit (chuỗi bit)
được truyền đi trong một giây. Hay nói cách khác là tốc độ của đường truyền dẫn. Ký hiệu là bit/s
hoặc bps. Tốc độ của đường truyền phụ thuộc vào băng thông và độ dài của nó. Một mạng LAN
Ethernet tốc độ truyền 10 Mbps và có băng thông là 10 Mbps.
Suy hao (Attenuation): Là độ đo sự suy yếu của các tín hiệu trên đường truyền. Suy hao phụ
thuộc vào độ dài của cáp, cáp càng dài thì suy hao càng cao. Khi thiết kế cáp cũng rất cần quan
tâm đến giới hạn chiều dài cho phép của từng loại cáp.
1.6.2. Các loại cáp mạng
Cáp đồng trục (Coaxial cable): Là phương tiện truyền các tín hiệu có phổ rộng và tốc độ
cao. Băng thông của cáp đồng trục từ 2,5 Mbps (ARCnet) đến 10 Mbps (Ethernet). Thường sử
dụng để lắp đặt mạng hình BUS (các loại mạng LAN cục bộ Thick Ethernet, Thin Ethernet) và
mạng hình sao (mạng ARCnet).
Cáp đồng trục gồm: một dây dẫn trung tâm, một dây dẫn ngoài, tạo nên đường ống bao
quanh trục, tầng cách điện giữa 2 dây dẫn và cáp vỏ bọc ngoài.
Các loại cáp đồng trục .
- Cáp RC-8 và RCA-11, 50 Ohm dùng cho mạng Thick Ethernet.
- Cáp RC-58 , 50 Ohm dùng cho mạng Thin Ethernet.
- Cáp RG-59 , 75 Ohm dùng cho truyền hình cáp.
- Cáp RC-62, 93 Ohm dùng cho mạng ARCnet.
Cáp xoắn đôi (Twisted Pair cable): Cáp xoắn đôi được sử dụng trong các mạng LAN cục
bộ. Giá thành rẻ, dễ cài đặt, có vỏ bọc tránh nhiệt độ, độ ẩm và có loại có khả năng chống nhiễu
10

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính
STP (Shield Twisted Pair). Cáp cơ bản có 2 dây đồng xoắn vào nhau, giảm độ nhạy của cáp với
EMI, giảm bức xạ âm nhiễu tần số radio gây nhiễu. Các loại cáp xoắn:
- Cáp có màng chắn (STP): Loại cáp STP thường có tốc độ truyền vào khoảng 16 Mbps
trong loại mạng Token Ring. Với chiều dài 100 m tốc độ đạt 155 Mbps (lý thuyết là 500 Mbps).
Suy hao cho phép khoảng 100 m, đặc tính EMI cao. Giá thành cao hơn cáp Thin Ethernet, cáp
xoắn trần, nhưng lại rẻ hơn giá thành loại cáp Thick Ethernet hay cáp sợi quang. Cài đặt đòi hỏi
tay nghề và kỹ năng cao.
- Loại cáp không có vỏ bọc UTP (Unshield Twisted Pair): Cáp trần không có khả năng
chống nhiễu, tốc độ truyền khoảng 100 Mbps. Đặc tính suy hao như cáp đồng, giới hạn độ dài tối
đa 100m. Do thiếu màng chắn nên rất nhạy cảm với EMI, không phù hợp với môi trường các nhà
máy. Được dùng phổ biến cho các loại mạng, giá thành hạ, dễ lắp đặt.
Cáp sợi quang (Fiber Optic Cable) rất lý tưởng cho việc truyền dữ liệu, băng thông có thể
đạt 2 Gbps, tránh nhiễu tốt, tốc độ truyền 100 Mbps trên đoạn cáp dài vài km. Cáp sợi quang gồm
một hoặc nhiều sợi quang trung tâm được bao bọc bởi một lớp vỏ nhựa phản xạ các tín hiệu trở
lại, vì vậy hạn chế sự suy hao, mất mát tín hiệu. Cáp sợi quang chỉ truyền các tín hiệu quang. Các
tín hiệu dữ liệu được biến đổi thành các tín hiệu quang trên đường truyền và khi nhận, các tín hiệu
quang chuyển thành các tín hiệu dữ liệu. Cáp sợi quang hoạt động một trong hai chế độ: chế độ
đơn (Single Mode) và đa chế độ (Multi Mode). Cài đặt cáp sợi quang đòi hỏi phải có kỹ năng cao,
quy trình khó và phức tạp.
1.6.3. Các phương tiện vô tuyến
Radio: Quang phổ của điện từ nằm trong khoảng 10 KHz đến 1GHz. Có nhiều giải tần:
Sóng ngắn (Short Wave), VHF (VeryHightFrequency)-Tivi&Radio FM và UHF (Ultra Hight
Frequency)-Tivi
Đặc tính truyền: tần số đơn, công suất thấp không hỗ trợ tốc độ dữ liệu các mạng cục bộ
LAN yêu cầu. Tần số đơn, công suất cao dễ cài đặt, băng thông cao từ 1 - 10 Mbps, suy hao chậm.
Khả năng nhiễu từ thấp, bảo mật kém. Giá thành cao trung bình. Radio quang phổ trải (Spread
spectrum) độ tin cậy cao, bảo mật dữ liệu. Băng thông cao, tốc độ truyền có thể đạt theo yêu cầu
của các mạng cục bộ.
Viba: Truyền thông viba có hai dạng: Viba mặt đất và vệ tinh. Viba mặt đất sử dụng các
trạm thu và phát. Kỹ thuật truyền thông vệ tinh sử dụng các trạm thu mặt đất (các đĩa vệ tinh) và
các vệ tinh. Tín hiệu đến vệ tinh và từ vệ tinh đến trạm thu một lượt đi hoặc về 23.000 dặm. Thời
gian truyền một tín hiệu độc lập với khoảng cách. Thời gian truyền tín hiệu từ vệ tinh đến các
trạm nằm vòng tròn 1/3 chu vi quả đất là như nhau, gọi là trễ lan truyền (Propagation Delay).
Thông thường là 0,5-5 giây.
Tia hồng ngoại (Infrared system): Có 2 phương thức kết nối mạng Point - to - Point và
Multi Point. Point - to – Point tiếp sóng các tín hiệu hồng ngoại từ thiết bị này sang thiết bị
khác.Giải tần từ 100 GHz đến 1000 THz, tốc độ truyền khoảng 100 Kbps-16 Mbps. Multi Point
truyền đồng thời các tín hiệu hồng ngoại đến các thiết bị. Giải tần số từ 100 GHz đến 1000 THz,
nhưng tốc độ truyền chỉ đạt tối đa 1 Mbps.
11

Chương 1: Khái niệm về mạng máy tính

1.7. Phân loại mạng
1.7.1. Theo khoảng cách
a. Mạng cục bộ LAN (Local Area Networks):
Mạng cục bộ LAN: kết nối các máy tính đơn lẻ thành mạng nội bộ, tạo khả năng trao đổi
thông tin và chia sẻ tài nguyên trong cơ quan, xí nhiệp... Có hai loại mạng LAN khác nhau: LAN
nối dây (sử dụng các loại cáp) và LAN không dây (sử dụng sóng cao tần hay tia hồng ngoại). Đặc
trưng cơ bản của mạng cục bộ:
Quy mô của mạng nhỏ, phạm vi hoạt động vào khoảng vài km. Các máy trong một tòa nhà,
một cơ quan hay xí nghiệp.. nối lại với nhau. Quản trị và bảo dưỡng mạng đơn giản.
Công nghệ truyền dẫn sử dụng trong mạng LAN thường là quảng bá (Broadcast), bao gồm
một cáp đơn nối tất cả các máy. Tốc độ truyền dữ liệu cao, từ 10÷100 Mbps đến hàng trăm Gbps,
thời gian trễ nhỏ (cỡ 10μs), độ tin cậy cao, tỷ số lỗi bit từ 10-8 đến 10-11.
Cấu trúc tôpô của mạng đa dạng. Ví dụ Mạng hình BUS, hình vòng (Ring), hình sao (Star)
và các loại mạng kết hợp, lai ghép.....

T-connector

Terminator

Bus
Terminator

Hình 1.4 Cấu trúc mạng hình BUS
- Mạng hình BUS hoạt động theo kiểu quảng bá (Broadcast). Tất cả các node truy nhập
chung trên một đường truyền vật lý có đầu và cuối (BUS). Chuẩn IEEE 802.3 được gọi là
Ethernet, là một mạng hình BUS quảng bá với cơ chế điều khiển quảng bá động phân tán, trao đổi
thông tin với tốc độ 10 Mbps hoặc 100 Mbps.
Phương thức truy nhập đường truyền được sử dụng trong mạng hình BUS hoặc TOKEN
BUS, hoặc đa truy nhập sử dụng sóng mang với việc phát hiện xung đột thông tin trên đường
truyền CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection).
- Mạng hình vòng (RING) là mạng quảng bá (Broadcast), tất cả các node cùng truy nhập
chung trên một đường truyền vật lý. Tín hiệu được lưu chuyển trên vòng theo một chiều duy nhất,
theo liên kết điểm - điểm. Dữ liệu được chuyển một cách tuần tự từng bit quanh vòng, qua các bộ
chuyển tiếp. Bộ chuyển tiếp có ba chức năng: chèn, nhận và hủy bỏ thông tin. Các bộ chuyển tiếp
sẽ kiểm tra địa chỉ đích trong các gói dữ liệu khi đi qua nó.
12