Cộng đồng chia sẻ tri thức Doc24.vn

Phương pháp dạy học Toán Tiểu học

cf46779fe8340ca1021ca4a22ef00edf
Gửi bởi: Cherry Trần vào ngày 2016-09-23 15:56:24 || Kiểu file: PDF Lượt xem: 359 | Lượt Download: 10 | File size: 0 Mb

Nội dung tài liệu Xem trước tài liệu

Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan

Thông tin tài liệu

GIÁO RÌNH Vũ Quốc Chung(chủ biên), Đào Thái Lai, Đỗ TiếnĐạt, Trần Ngọc Lan, Nguyễn Hùng Quang, Lê NgọcSơn PHƯƠNG PHÁP DẠY TOÁN TIỂU HỌC1) Vũ Quốc Chung(chủ biên), Đào Thái Lai, Đỗ Tiến Đạt, Trần Ngọc Lan, Nguyễn Hùng Quang, Lê Ngọc Sơn GIÁO TRÌNH PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN TIỂU HỌC (Giáo trình Đào tạo CĐSP tiểu học) Hà nội 2005LỜI NÓI ĐẦU Để góp phần đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên tiểu học. Dự án phát triển giáo viên tiểu học đã tổ chức biên soạn các mô-đun đào tạo theo chương trình Cao đẳng sư phạm và chương trình liên thông từ Trung học sư phạm lên Cao đẳng sư phạm; biên soạn các mô-đun bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, cập nhật những đổi mới về nội dung, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục tiểu học theo chương trình sách giáo khoa tiểu học mới. Đặc điểm mới của tài liệu viết theo mô-đun là thiết kế các hoạt động, nhằm tích cực hoá hoạt động học tập của người học, kích thích óc sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề, tự giám sát và đánh giá kết quả học tập của người học; chú trọng sử dụng tích hợp nhiều phương tiện dạy học khác nhau (tài liệu in, băng hình/ băng tiếng...,) giúp người học dễ học, dễ hiểu và gây được hứng thú học tập. Thông qua phương pháp dạy học, giảng viên giúp sinh viên hình thành phương pháp học, khả năng tự học, tự nghiên cứu. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội là đơn vị biên soạn tiêu mô-đun Phương pháp dạy học toán tiểu học dành cho hệ Cao đẳng sư phạm gồm: Phần 1, với các chủ đề: Chủ đề Một số vấn đề dạy học toán tiểu học Chủ đề 2: Một số phương pháp và hình thức tổ chức dạy học toán tiểu học Chủ đề 3: Một số hình thức và phương pháp đánh giá trong học môn toán tiểu học Chủ đề 4: Sử dụng thiết bị dạy học toán tiểu học Phần 2, với các chủ đề: Chủ đề 1: Lập kế hoạch dạy học môn toán tiểu học Chủ đề 2: Dạy học số và phép tính tiểu học Chủ đề 3: Dạy học các yếu tố hình học tiểu học Chủ đề 4: Dạy học đại lượng và đo đại lượng tiểu học Chủ đề 5: Dạy học các yếu tố thống kê tiểu học Chủ đề 6: Dạy học giải toán có lời văn tiểu học Lần đầu tiên, tài liệu được biên soạn theo chương trình và phương pháp mới, chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Ban điều phối Dự án rất mong nhận được những kiến đóng góp chân thành của bạn đọc, đặc biệt là đội ngũ giảng viên, sinh viên các trường Sư phạm, giáo viên tiểu học trong cả nước. Trân trọng cảm ơn!Dự án phát triển GVTH Mục tiêu: Kiến thức: Trang bị cho sinh viên những hiểu biết đại cương về phương pháp dạy học toán tiểu học: mục tiêu, cấu trúc nội dung, chuẩn kiến thức và kĩ năng, hệ thống các phương pháp trong dạy học toán tiểu học, các hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá, cách sử dụng thiết bị trong dạy học toán tiểu học. Kĩ năng: Trang bị cho sinh viên những những kiến thức và kĩ năng dạy học các mạch kiến thức: số và phép tính, các yếu tố hình học, đại lượng và đo đại lượng, các yếu tố thống kê, giải toán có lời văn trong chương trình môn toán tiểu học. Thái độ: Hình thành phẩm chất cần thiết của người giáo viên tiểu học: yêu nghề, mến trẻ, có thức trách nhiệm, có khả năng tự học, tự bồi dưỡng. Nội dung: Phần Chủ đề Một số vấn đề dạy học toán tiểu học Chủ đề 2: Một số phương pháp và hình thức tổ chức dạy học toán tiểu học Chủ đề 3: Một số hình thức và phương pháp đánh giá trong học môn toán tiểu học Chủ đề 4: Sử dụng thiết bị dạy học toán tiểu học Phần Chủ đề 1: Lập kế hoạch dạy học môn toán tiểu học Chủ đề 2: Dạy học số và phép tính tiểu học Chủ đề 3: Dạy học các yếu tố hình học tiểu học Chủ đề 4: Dạy học đại lượng và đo đại lượng tiểu học Chủ đề 5: Dạy học các yếu tố thống kê tiểu học Chủ đề 6: Dạy học giải toán có lời văn tiểu học Tài liệu tham khảo: 1. Phương pháp dạy học môn Toán Tiểu học (Giáo trình từ xa. Đỗ Trung Hiệu Đỗ Đình Hoan Vũ Dương Thụy Vũ Quốc Chung. Nhà xuất bản Giáo dục, 1995).2. Phương pháp dạy học Toán (Giáo trình Trung học Sư phạm. Hà Sĩ Hồ Đỗ Đình Hoan Đỗ Trung Hiệu). 3. Một số vấn đề cơ sở về phương pháp dạy học Toán cấp phổ thông (Tài liệu tham khảo. Hà Sĩ Hồ. Nhà xuất bản Giáo dục, 1995). 4. Hướng dẫn thực hành dạy học ngày nay (Geoffrey Petty. Nhà xuất bản GiStanley Thornes Tài liệu dịch của dự án Việt Bỉ). 5. Dạy trẻ học (Tài liệu dịch của Robert Fisher .Tai liệu dịch của dự án Việt Bỉ). 6. Phạm Văn Hoàn Trần Thúc Trình Nguyễn Gia Cốc, Giáo dục học môn toán, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1981. 7. Nguyễn Bá Kim, Phương pháp giảng dạy toán học, NXB ĐHSP, Hà Nội, 2003. 8. Phương pháp dạy học toán cấp 1. Trung tâm nghiên cứu đào tạo bồi dưỡng giáo viên, Hà Nội, 1990. 9. Đỗ Trung Hiệu và nhiều tác giả, Phương pháp dạy học môn toán tiểu học, NXB Đại học sư phạm Hà Nội, Hà Nội, 1995. 10. Ann Sawyer, Development in primary matematics teaching, David Fulton Publish, London, 1993 11. Peter Schwartz, Stewart Menin and Graham Webb, Problem-based learning, case studies, experience and practice Individual Contributor, London, 2001. 12. Phương pháp dạy hoc toán tiểu học- Tập 2. Phần thực hành giải toán, Đỗ Trung Hiệu,Nguyễn Hùng Quang, Kiều Đức Thành, NXB giáo dục 2000. 13. Thực hành giải toán tiểu học .T ập 2.Trần Diên Hiển. NXB Đại học sư phạm 2004. 14. SGK,SGV Toán 1, Toán2, Toán 3,Toán4, Toán5. 15. Chương trình tiểu học Bộ giáo dục đào tạo .NXB giáo dục 2002.PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN (PHẦN MỘT) Chủ đề 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ DẠY HỌC TOÁN TIỂU HỌC (4tiết Mục tiêu: Kiến thức: Giúp sinh viên có những hiểu biết: Học sinh tiểu học học toán như thế nào? Cần chú gì trong dạy học toán tiểu học; Mục tiêu dạy học toán tiểu học? Mối quan hệ về mục tiêu của từng lớp và của cả cấp học; Các quan điểm cơ bản của việc lựa chọn, sắp xếp nội dung môn toán tiểu học; Chuẩn học tập môn toán tiểu học. Kĩ năng: Hình thành và phát triển một số kĩ năng: Quan sát và phân tích sự phát triển tư duy toán học của học sinh tiểu học, biết vận dụng những hiểu biết vào quá trình dạy học; Xác định đúng, đủ mục tiêu bài học; Phân tích mối quan hệ và sự kết hợp giữa các nội dung từng mạch kiến thức, từng lớp; Biết thiết kế bài kiểm tra kết quả học tập của học sinh sau một giai đoạn học tập. Thái độ: Bồi dưỡng: Thái độ chu đáo, tận tình, chăm lo đúng cách việc học của học sinh tiểu học; Tinh thần trách nhiệm trong dạy học toán; Tác hại của việc nhận thức sai hoặc không đầy đủ quan điểm cơ bản xây dưng chương trình; thức kỉ luật trong lao động dạy học dạy học theo chuẩn Nội dung chủ đề: 1. Học sinh tiểu học học toán như thế nào và những điểm cần chú trong dạy học toán tiểu học 2. Mục tiêu dạy học môn toán tiểu học3. Chương trình môn toán tiểu học 4. Chuẩn học tập môn toán tiểu học 1.1 Học sinh tiểu học học toán như thế nào và những điểm cần chú trong dạy học toán tiểu học HĐ1: Tìm hiểu học sinh tiểu học học toán như thế nào? Thông tin: Học sinh tiểu học thường tri giác trên tổng thể. Về sau, các hoạt động tri giác phát triển và được hướng dẫn bởi các hoạt động nhận thức khác nên chính xác hơn. Chú không chủ định chiếm ưu thế học sinh tiểu học. Sự chú của học sinh tiểu học còn phân tán, dễ bị lôi cuốn vào các trực quan, gợi cảm, thường hướng ra bên ngoài vào hành động, chưa có khả năng hướng vào bên trong, vào tư duy. Trí nhớ trực quan- hình tượng và trí nhớ máy móc phát triển hơn trí nhớ logic, hiện tượng hình ảnh cụ thể dễ nhớ hơn các câu chữ trừu tượng, khô khan. Trí tưởng tượng còn chịu tác động nhiều của hứng thú, kinh nghiệm sống, mẫu vật đã biết. Băng (trích): Diện tích hình bình hành Nhiệm vụ: 1. Nghe giới thiệu khái quát về đặc điểm sự phát triển tư duy toán học của học sinh tiểu học; 2. Xem băng, ghi chép, liên hệ với những hiểu biết về đặc điểm tư duy của học sinh tiểu học; 3. Thảo luận: Đặc điểm sự phát triển tư duy toán học của học sinh tiểu học. Đánh giá: 1. Sự phát triển tư duy toán học của học sinh tiểu học có đặc điểm gì;2. Quan sát một số trẻ em lứa tuổi tiểu học để kiểm tra lại kiến của bản thân. Thông tin phản hồi: Lứa tuổi tiểu học (6-7 tuổi đến 11-12 tuổi) là giai đoạn mới của phát triển tư duy- giai đoạn tư duy cụ thể. Trong một chừng mực nào đó, hành động trên các đồ vật, sự kiện bên ngoài còn là chỗ dựa hay điểm xuất phát cho tư duy. Các thao tác tư duy đã liên kết với nhau thành tổng thể nhưng sự liên kết đó chưa hoàn toàn tổng quát. Học sinh có khả năng nhận thức về cái bất biến và hình thành khái niệm bảo toàn, tư duy có bước tiến rất quan trọng, phân biệt được phương diện định tính với định lượng- điều kiện ban đầu cần thiết để hình thành khái niệm “số”. Chẳng hạn: học sinh lớp đã nhận thức cái bất biến là sự tương ứng 1-1 không thay đổi khi thay đổi cách sắp xếp các phần tử (dựa vào lớp các tập hợp tương đương), từ đó hình thành khái niệm bảo toàn “số lượng” của các tập hợp trong lớp các tập hợp đó; phép cộng có phép toán ngược trong tập hợp các số tự nhiên. Học sinh cuối cấp học có những tiến bộ về nhận thức không gian như phối hợp cách nhìn một hình hộp từ các phía khác nhau, nhận thức được các quan hệ giữa các hình với nhau ngoài các quan hệ trong nội bộ một hình. Học sinh tiểu học bước đầu có khả năng thực hiện việc phân tích tổng hợp, trừu tượng hoá- khái quát hoá và những hình thức đơn giản của sự suy luận, phán đoán. học sinh tiểu học, phân tích và tổng hợp phát triển không đồng đều, tổng hợp có khi không đúng hoặc không đầy đủ, dẫn đến khái quát sai trong hình thành khái niệm. Khi giải toán, thường ảnh hưởng bởi một số từ “thêm”, “bớt”, “nhiều gấp” ... tách chúng ra khỏi điều kiện chung để lựa chọn phép tính ứng với từ đó, do vậy dễ mắc sai lầm. Các khái niệm toán học được hình thành qua trừu tượng hoá và khái quát hoá nhưng không thể chỉ dựa vào tri giác bởi khái niệm toán học còn là kết quả của các thao tác tư duy đặc thù. Có hai dạng trừu tượng hoá: sự trừu tượng hoá từ các đồ vật, hiện tượng cảm tính và sự trừu tượng hoá từ các hành động. Khi thực hiện trừu tượng hoá nhằm rút ra các dấu hiệu bản chất, chẳng hạn: thông qua trừu tượng hoá từ các đồ vật (tập hợp cụ thể) loại bỏđặc tính màu sắc, kích thước hình thành lớp các tập hợp tương đương, sau đó chỉ quan tâm đến cái chung giữa lớp các tập hợp tương đương đó, đi đến khái niệm “số” (trừu tượng hoá trên các hành động). Học sinh tiểu học, nhất là các lớp đầu cấp thường phán đoán theo cảm nhận riêng nên suy luận thường mang tính tuyệt đối. Trong học toán, học sinh khó nhận thức về quan hệ kéo theo trong suy diễn. Chẳng hạn đáng lẽ hiểu: “12 3x4 nên 12: 4”, thì lại coi đó là hai mệnh đề không có quan hệ với nhau. Các em khó chấp nhận các giả thiết, dữ kiện có tính chất hoàn toàn giả định bởi khi suy luận thường gắn với thực tế, phép suy diễn của “hiện thực”. Bởi vậy khi nghe một mệnh đề toán học các em chưa có khả năng phân tích rành mạch các thuật ngữ, các bộ phận của câu mà hiểu nó một cách tổng quát. HĐ2: Phát hiện những điểm cần chú trong dạy học toán tiểu học? Thông tin: Trong dạy học tiểu học quan điểm “thống trị” là quan điểm tâm lý học, nhưng trong dạy học toán cần thấy vai trò chủ đạo của quan điểm logic và toán học, coi logic học hình thức là cơ sở quan trọng của nó. Thực tế, quan tâm đến đặc điểm lứa tuổi chính là tăng cường sức mạnh của logic trong quá trình nhận thức học sinh tiểu học. Không thể dạy học toán mà không nắm vững đặc thù của toán học nói chung, không nắm vững những kiến thức toán học cơ bản, cần thiết liên quan đến các kiến thức cần dạy, Lịch sử toán học đã chỉ ra rằng toán học xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, toán học còn phát triển theo yêu cầu của nội tại toán học. Băng (trích): so sánh số bé bằng một phần mấy số lớn Tự đọc, nghiên cứu SGK, SGV toán tiểu học để thấy được những đặc thù của toán học. Nhiệm vụ: 1. Xem băng, ghi chép, liên hệ với những hiểu biết về dạy học toán tiểu học;2. Thảo luận: tại sao trong dạy học toán tiểu học cần kết hợp quan đ000iểm logic và quan điểm phát triển tâm lí lứa tuổi. Đánh giá: 1. Tại sao trong dạy học toán cần kết hợp quan điểm logic và quan điểm phát triển tâm lí lứa tuổi. 2. Việc nắm vững các phương pháp cơ bản, đặc thù của toán học nói chung có nghĩa gì trong dạy học toán tiểu học. Thông tin phản hồi: Đối tượng toán học ngay từ đầu là các đối tượng trừu tượng, nên đối với toán học đó là sự trừu tượng hoá trên các trừu tượng hoá liên tiếp trên nhiều tầng bậc. Sự trừu tượng hoá liên tiếp luôn gắn với sự khái quát hoá liên tiếp và với lí tưởng hoá. Toán học sử dụng phương pháp suy diễn, nó là phương pháp suy luận làm cho toán học phân biệt với các khoa học khác. Tư duy của học sinh tiểu học đang trong giai đoạn “tư duy cụ thể”, chưa hoàn chỉnh, vì vậy việc nhận thức các kiến thức toán học trừu tượng khái quát là vấn đề khó đối với các em. Trong dạy học, cần nắm vững sự phát triển có quy luật của tư duy học sinh, đánh giá đúng khả năng hiện có và khả năng tiềm ẩn của học sinh. Từ đó, có những biện pháp sư phạm thích hợp với trình độ phát triển tâm lí và phù hợp việc nhận thức các kiến thức toán học tiểu học. Trong dạy học toán tiểu học cần chú đến sự tồn tại của ba thứ ngôn ngữ có quan hệ đến nhận thức của học sinh: ngôn ngữ với các thuật ngữ công cụ; ngôn ngữ kí hiệu; ngôn ngữ tự nhiên. 1.2 Mục tiêu dạy học môn toán tiểu học HĐ1: Tìm hiểu mục tiêu chung dạy học môn toán tiểu học Thông tin: Mục tiêu dạy học môn toán tiểu học nhằm giúp học sinh:Trên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.