Cộng đồng chia sẻ tri thức Doc24.vn

Ngôn từ Thơ Mới gợi kinh nghiệm giác quan

Gửi bởi: Nguyễn Thị Vân vào ngày 2019-11-12 03:38:35 || Kiểu file: DOCX Lượt xem: 323 | Lượt Download: 0 | File size: 0.018876 Mb

Nội dung tài liệu Xem trước tài liệu

Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan

Thông tin tài liệu

Ngôn từ Thơ Mới gợi kinh nghiệm giác quan
Không thể nói khác trước một thực tế là: thơ lãng mạn phương Tây, tr ước hết là th ơ lãng
mạn Pháp, đã tác động một cách sớm nhất, mạnh mẽ và rộng rãi nhất đến các nhà thơ mới
Việt Nam. Điều đó cũng dễ hiểu. Với một thời gian dài sáng tạo trên một t ư duy th ơ khuôn
mẫu, chặt chẽ, khi tiếp xúc với thơ lãng mạn các nhà thơ mới đã thấy ở đó một cơ hội rõ ràng
nhất cho sự giải phóng. Và như thế, từ cái tôi cô đơn, cái tôi kiêu kì, những sự ám ảnh về thời
gian qua mau đến hình thức thơ đầy tự do của Lamartine, Musset, Vigny,… nhanh chóng đ ược
các nhà thơ nhận ra như những sáng tạo mới mẻ và hấp dẫn, để r ồi t ừ đó, cái Tôi trong th ơ
mới cũng nổi lên như một giá trị. Tuy nhiên, thơ mới không chỉ có thế. Sau một thời gian củng
cố thế bàn thạch của mình, một bộ phận các nhà thơ mới làm một sự chuyển dịch, từ chỗ
thiên về thơ mô tả khách thể hay trình bày cảm xúc một cách trực tiếp đ ến ch ỗ h ọ thích thú
một lối thơ kín đáo, giàu ẩn ý, gợi ra những cảm giác, thông qua đó ng ười đ ọc có th ể liên
tưởng đến một thế giới sâu xa hơn hoặc những rung động tinh vi của đời sống tâm linh. Tạo
ra hình thức ngôn ngữ mới có khả năng tác động trực tiếp vào giác quan và gợi cảm giác là
một sáng tạo khá phổ biến ở nhiều nhà thơ mới, trong đó trước hết phải kể đến Bích Khê
như một trường hợp tiêu biểu.
Hình thức ngôn ngữ trong thơ Bích Khê hết sức linh hoạt. Khi di ễn đạt cái bí ẩn, vô hình, ông
thường chú trọng sử dụng những từ chỉ màu sắc, gợi hình ảnh thị giác như hồn ng ọc th ạch
(Đây hồn ngọc thạch xanh xao như tờ), mộng trắng phau (Mộng trắng phau phau, vót cung
nga), mộng xanh (Mộng rất xanh, rất xanh, rất xanh), mộng trắng nh ư ngà (M ộng sao m ộng
lạ - trắng như ngà / Chúng tôi lạc giữa mộng như ngà)… hoặc tạo ra sự kết hợp lạ giữa một
từ chỉ cái trừu tượng và một từ chỉ vật thể để cụ thể hóa, tạo cho cái trừu tượng m ột hình
hài, như mùi hương vỡ(Phăng mạch đêm - hương vỡ ứa ngầm tinh), hồn vỡ (H ồn ơi! C ặp
mắt vỡ men hoa), miếng nhạc (Tôi để vạn miếng Nghê thường, a dội vào đôi con mắt ngọc)

Về phương diện ngôn từ, có thể nói Bích Khê thể hiện khả năng sáng tạo ở độ linh ho ạt và
sung mãn nhất. Ngôn từ thơ ông đúng nghĩa là một thứ ngôn từ nhào nặn và chinh phục ch ất
liệu. Ông hoàn toàn giống như một vị tướng điều khiển đạo quân chữ nghĩa theo mục đích
của mình, biến cái không thành có, biến cái vô hình thành cái hữu hình, dường như chưa có
trong tiền lệ. Thơ Bích Khê bởi vậy luôn có được cái ma lực cuốn hút người đọc do những ý
nghĩa, những cảm giác bất ngờ được tạo nên từ từ ngữ. Trong thơ mới có lẽ ông cũng là
người gia công nhiều trong kĩ thuật biểu đạt, thậm chí một s ố bài th ơ khá c ầu kì, nh ưng đó
không phải sự “luyện kim ngôn từ” một cách thuần túy mà điều quan trọng ở chỗ đằng sau
những sáng tạo đó là quan niệm mới về vẻ đẹp của từ ngữ và khả năng lớn lao của thơ: thơ
phải đạt đến sức mạnh đánh thức một thế giới chưa biết, một thế gi ới ngầm không phải tĩnh
tại mà vô cùng linh động, huyền diệu, không giới hạn. Bích Khê đã sáng tạo nên một thứ thơ
làm rung động tất cả các giác quan, cả tinh thần và thể ch ất v ới t ất c ả khả năng th ẩm mĩ c ủa
nó. Đó là quan niệm thơ nhưng cũng là một cách nhìn thế giới trong chi ều sâu và s ự vô t ận.
Tất nhiên, sự gia công quá rõ rệt về từ ngữ cũng như những phương tiện biểu đạt khác khi ến

cho thơ Bích Khê có lúc cũng đưa lại cho người đọc cảm giác tác giả của nó đã quá thiên v ề
kĩ xảo ngôn từ, ít chăm chút hơn phương diện cảm xúc.
Hàn Mặc Tử cũng chú trọng khả năng gợi của ngôn ngữ. Ông cũng có cách vật thể hóa cái
trừu tượng gần giống với Bích Khê, như:
Dịp cười như tiếng vỡ pha lê
(Một miệng trăng)
hay:
Tôi riết thời gian trong nắm tay,
Tôi vo tiếc mến như vo lụa.
(Chơi trên trăng)
Nhưng nhìn chung cách làm gần với Bích Khê trong thơ Hàn Mặc Tử không nhi ều. S ự khác
biệt quan trọng giữa hai nhà thơ này còn ở chỗ, nếu Hàn Mặc Tử sử dụng ngôn từ mang tính
chất ảo giác gắn liền với cái nhìn vật thể trong trạng thái biến thiên, thì Bích Khê l ại chú
trọng nhiều hơn tới sự mê hoặc của thơ qua sự chuyển dịch liên tục giữa các trạng thái cảm
giác khác nhau dựa trên nguyên tắc sự liên tưởng có tính chất “bùng nổ” và "tràn sóng”.
Bích Khê thể hiện sự khai thác một cách khá triệt để cảm quan tương hợp trong th ơ
Baudelaire. Sự sáng tạo ngôn từ mới đi liền với cảm quan tương hợp ấy đưa lại cho ngôn từ
của thơ ông khả năng gợi cảm đặc biệt hơn so với nhiều nhà thơ mới khác.