Cộng đồng chia sẻ tri thức Doc24.vn

Giáo án Rừng Xà Nu

Gửi bởi: Phạm Thọ Thái Dương vào ngày 2019-05-10 08:44:26 || Kiểu file: DOC Lượt xem: 292 | Lượt Download: 0 | File size: 0.080384 Mb

Nội dung tài liệu Xem trước tài liệu

Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan

Thông tin tài liệu

RỪNG XÀ NU
Nguyễn Trung
Thành
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Giúp Học sinh:

1. Kiến thức:
 Nắm vững đề tài, cốt truyện, các chi tiết sự việc tiêu biểu và hình tượng
nhân vật chính; trên cơ sở đó, nhận rõ chủ đề cùng ý nghĩa đẹp đẽ, lớn lao
của truyện ngắn đối với thời đại bấy giờ và đối với thời đại ngày nay.


Thấy được tài năng của Nguyễn Trung Thành trong việc tạo dựng cho tác
phẩm một không khí đậm đà hương sắc Tây Nguyên, một chất sử thi bi
tráng và một ngôn ngữ nghệ thuật được chau chuốt kĩ càng.

2. Kĩ năng: Thành thục hơn trong công việc vận dụng các kĩ năng phân tích tác
phẩm tự sự.
3. Thái độ: Trong cuộc sống thời bình, thanh niên cần phát huy truyền thống
yêu nước, chống ngoại xâm của dân tộc để góp phần xây dựng đất nước, biết

yêu cuộc sống và hãy làm tất cả vì cuộc sống của đất nước, nhân dân, cũng là c ủa
chính mình.
II. CHUẨN BỊ
1. Chuẩn bị của giáo viên:
 Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án.
 Phương án tổ chức lớp học, nhóm học: phát vấn, đàm thoại với cá nhân, tập
thể, thảo luận nhóm…
2. Chuẩn bị của học sinh:
 Đọc SGK, TLTK để củng cố kiến thức cũ và chuẩn bị bài học theo HDHB.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định tình hình lớp: 1 phút
Ổn định trật tự, điểm danh học sinh trong lớp .
2. Kiểm tra bài cũ: 4ph
Tóm tắt truyện ngắn ”Vợ nhặt ” của Kim Lân. Trình bày chủ đề tư tưởng của
tác phẩm.
3. Giảng bài mới: 83 phút
 Tạo tâm thế tiếp thu bài mới.
 Giới thiệu bài

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

Thời
lượn

HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG
CỦA

NỘI DUNG

g
4ph

3ph

HỌC SINH
Hoạt động 1: Tổ
chức
tìm
hiểu
chung
- Đọc tiểu dẫn
1. Cho HS đọc phần
SGK và tóm tắt
Tiểu dẫn (SGK) kết
hợp với những hiểu
biết cá nhân để giới
thiệu về nhà văn
Nguyễn
Trung
Thành (cuộc đời, sự
nghiệp, đặc điểm
sáng tác,…)

2.
- Phát biểu
- Yêu cầu HS tham
khảo tài liệu và hiểu
biết lịch sử, để cho
biết hoàn cảnh ra
đời và xuất xứ của
truyện ngắn Rừng
xà nu

- Nhận xét, bổ

-Điều chỉnh, nhận sung
xét và cho những
HS khác phát biểu
bổ sung.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
+ Tên khai sinh là Nguyễn
Ngọc Báu, sinh năm 1932,
quê ở Thăng Bình, Quảng
Nam.
+ Nhập ngũ năm 1950, rồi
làm phóng viên báo Quân đội
nhân dân liên khu V, tập kết
ra Bắc, viết văn với bút danh
Nguyên Ngọc
+ Năm 1962: tình nguyện
trở về chiến trường miền
Nam lấy bút danh Nguyễn
Trung Thành.
+ Tác phẩm: Đất nước
đứng lên- giải nhất, giải
thưởng Hội văn nghệ Việt
Nam năm 1954- 1955; Trên
quê hương những anh hùng
Điện Ngọc
(1969);
Đất
Quảng (1971- 1974);…
Ông là nhà văn có những tác
phẩm viết hay nhất về đất và
người Tây Nguyên trong hai cuộc
kháng chiến. Năm 2000, ông được
tặng giải thưởng Nhà nước về Văn
học nghệ thuật.
2. Hoàn cảnh ra đời tác
phẩm.
+ Mĩ-nguỵ ra sức
phá hoại hiệp định Giơ-ne-vơ,
lê máy chém đi khắp miền
Nam. Cách mạng rơi vào thời
kì đen tối.
+ Đầu năm 1965, Mĩ đổ quân
ồ ạt vào miền Nam và đánh
phá ác liệt ra miền Bắc. Cả
nước sục sôi không khí đánh
Mĩ. Rừng xà nu được viết vào
đúng thời điểm đó.
Rừng xà nu (1965) ra mắt
lần đầu tiên trên Tạp chí văn
nghệ quân giải phóng miền
Trung Trung bộ (số 2- 1965),
sau đó được in trong tập Trên
quê hương những anh hùng
Điện Ngọc.
+ Mặc dù Rừng xà nu viết
về sự kiện nổi dậy của buôn
làng Tây Nguyên trong thời kì
đồng khởi trước 1960 nhưng
chủ đề tư tưởng của tác
phẩm vẫn có quan hệ mật
thiết với tình hình thời sự của
cuộc kháng chiến lúc tác

phẩm ra đời.

70ph Hoạt động 2: Tổ
chức đọc - hiểu
văn
bản
tác
phẩm.
1. Yêu cầu HS đọc
đoạn mở đầu và
một số đoạn sau đó
tóm tắt toàn bộ tác
phẩm.

- Thảo luận theo
nhóm, cử đại
diện trình bày và
tranh luận với
các nhóm khác.

- Thảo luận theo
nhóm, cử đại
2. Yêu cầu HS phát diện trình bày và
biểu cảm nhận về tranh luận với
nhan đề tác phẩm các nhóm khác.
(thảo luận và phát
biểu tự do). GV định
hướng, nhận xét và
điều chỉnh, nhấn
mạnh ý cơ bản

3. Tổ chức cho HS
tìm hiểu về hình - Đọc
tượng rừng xà nu
theo các yêu cầu:
- Phát biểu tự do
- Cho HS đọc đoạn đầu
truyện
- Đoạn đầu truyện tác
giả tập trung khắc hoạ
hình ảnh rừng xà nu, cây
xà nu. Cây xà nu hiện
lên trong tác phẩm với
một diện mạo, phẩm
chất như thế nào?

II. Đọc - hiểu
1. Tóm tắt
Tóm tắt tác phẩm cần đảm
bảo những chi tiết chính:
+ Rừng xà nu- hình tượng
mở đầu và kết thúc.
+ Tnú nghỉ phép về thăm
làng.
+ Cụ Mết kể cho dân làng
nghe về cuộc đời Tnú và lịch
sử làng Xô Man từ những
năm đau thương đến đồng
khởi nổi dậy.
2. Nhan đề tác phẩm
- Rừng xà nu ẩn chứa cái
khí vị riêng Tây Nguyên, gợi
lên vẻ đẹp hùng tráng, sức
sống bất diệt của cây và tinh
thần bất khuất của người Tây
Nguyên.
=> Rừng xà nu mang
nhiều tầng nghĩa bao gồm cả
ý nghĩa tả thực lẫn ý nghĩa
tượng trưng. Tên cho tác
phẩm như đã chứa đựng
được cảm xúc của nhà văn
và linh hồn tư tưởng chủ đề
tác phẩm.

3. Hình tượng rừng xà
nu
_ Cây xà nu, rừng xà nu là
hình tượng được miêu tả
công phu, đậm nét xuyên
suốt chiều dài tác phẩm tạo
nên một không gian nghệ
thuật đậm đà chất Tây
Nguyên
+ Rừng xà nu hứng
chịu sự bắn phá huỷ diệt của
đại bác Mĩ suốt trong một
thời gian dài. Cây xà nu đầy
thương tích , chết chóc
+ Cây xà nu giàu sức
sống, có năng lực sinh sôi
nẩy nở cực kì mạnh mẽ; ham
ánh sáng , khí trời vươn lên
rất nhanh .Cạnh một cây xà
nu bị bắn gục, đã cĩ bốn năm
- Đọc thầm và cây con mọc lên, ngọn xanh
rờn, hình mũi tên lao thẳng
phát biểu
lên bầu trời kết thành dải
rừng bạt ngàn “đến hút tầm
mắt cũng không thấy gì khác

Rừng xa nu, cây xà nu
ngoài ý nghĩa tạo ra
không gian xác định cho
truyện đem lại chất Tây
Nguyên đậm đà cho câu
chuyện, còn mang ý
nghĩa nào khác?

Khi miêu tả rừng xà
nu, cây xà nu, biện
pháp tu từ nào được
nhà văn sử dụng
một cách thường
xuyên nhất quán?

Em hãy hát biểu khái
quát những cảm nhận
của mình về hình tượng
rừng xà nu trong truyện?

- Định hướng, nhận
xét và điều chỉnh,
nhấn mạnh ý cơ
bản.
4. Tổ chức cho HS
tìm hiểu về cuộc đời
Tnú và cuộc nổi dậy
của dân làng Xô
Man theo các nội
dung sau:
Phẩm

chất

của

ngoài những rừng xà nu nối
tiếp chạy đến chân trời” Đã
hai ba năm nay, trong mưa
bom bão đạn, “rừng xà nu
ưỡn tấm ngực lớn của mình
ra, che chở cho làng
+ Cây xà nu gắn bó
mật thiết với đời sống nhân
dân làng Xô Man: Cả trong
- Đọc thầm và sinh hoạt thường ngày (đuốc
xà nu Tnú soi cho Dít giần
phát biểu
gạo; khói xà nu trên gương
mặt của các em bé; khói xà
nu xông bảng nứa cho Tnú
và Mai học chữ để mai sau
làm cán bộ,…). Cả trong
những sự kiện trọng đại của
buôn làng (Giặc đốt hai bàn
tay Tnú bằng giẻ tẩm nhựa
xà nu; đuốc xà nu soi rõ xác
giặc trong đêm đồng khởi,…)
_ Cây xà nu là biểu tượng
cho cuộc sống và phẩm
chất cao đẹp của người Xô
Man:
+ Cây xà nu chịu
- Thảo luận nhóm thương tích, chết chóc bởi
quân thù tàn bạo cũng như
và trình bày
dân làng Xô Man bị chúng
giết hại (Anh Xút, bà Nhan;
mẹ con Mai) hoặc phải mang
thương tật suốt đời như anh
Tnú
+ Cây xà nu ham ánh
sáng và khí trời, có sức sống
mãnh liệt không sức gì tàn
- Phát biểu
phá nổi cũng như các thế hệ
người Xô Man kế tiếp nhau
đứng dậy chiến đấu giành lấy
sự sống, tự do.
- Trong quá trình miêu tả
rừng xà nu, cây xà nu, nhà
văn đã sử dụng nhân hóa
như một phép tu từ chủ đạo.
Ông luôn lấy nỗi đau và vẻ
đẹp của con người làm chuẩn
mực để nói về xà nu khiến xà
nu trở thành một ẩn dụ cho
con người, một biểu tượng
của Tây Nguyên bất khuất,
kiên cường.
Tóm lại: Nguyễn Trung Thành
đã tạo nên những hình ảnh
ẩn dụ, những liên tưởng kỳ vĩ
khi miêu tả rừng xà nu với
tất cả lòng yêu mến tự hào.

người
Tnú.

anh

hùng

Vì sao trong câu
chuyện bi tráng về
cuộc đời Tnú, cụ
Mết 4 lần nhắc tới ý:
"Tnú không cứu
được vợ con" để rồi
ghi tạc vào tâm trí
người nghe câu nói:
"Chúng nó đã cầm
súng, mình phải
cầm giáo".
Cảm nhận về cuộc
đời Tnú và cuộc nổi
dậy của dân làng
Xô Man.
- Yêu cầu HS thảo
luận theo nhóm, cử
đại diện trình bày
và tranh luận với
các nhóm khác.
- Định hướng, nhận
xét và điều chỉnh,
nhấn mạnh ý cơ
bản

Qua hình tượng cây xà nu
người đọc hiểu biết thêm dải
đất Tây Nguyên hùng vĩ, về
cuộc sống của đồng bào Tây
Nguyên và nhất là thêm yêu
quý tự hào về những phẩm
chất cao quý của họ. Rừng xà
nu trùng điệp chạy đến chân
trời là biểu tượng cho thế trận

chiến tranh nhân dân, người
người lớp lớp.
4. Nhân vật Tnú
Hình tượng mang ý nghĩa
điển hình cho số phận và con
đường cách mạng của cộng
đồng các dân tộc Tây
Nguyên:
Cụ Mết rất tự hào khi nói
về anh: “Nó là người Strá
mình – Cha mẹ nó chết sớm,
làng Xô Man này nuôi nó. Đời
nó khổ, nhưng bụng nó sạch
như nước suối làng ta”.
_ Cuộc đời Tnú từng chịu
nhiều thiệt thòi, mất mát,
đau thương: Mồ côi sớm; hai
lần bị tra tấn dã man; ba
năm bị giặc giam cầm.
_ Bù lại, Tnú được cộng đồng
yêu thương đùm bọc; sớm
được cán bộ Đảng giáo dục,
dìu dắt; được Mai tin cậy yêu
thương.
_ Tnú xứng đáng với công
ơn , kì vọng của dân làng,
của anh Quyết cán bộ Đảng:
+ Mặc dù địch khủng bố gắt
gao, Tnú vẫn kiên cường tiếp
tế , làm liên lạc cho Cán bộ
Đảng: “ Cán bộ là Đảng.
Đảng còn núi nước này còn”
+ Tích cực học chữ để làm
cách mạng “Khơng học chữ
sao làm được cán bộ giỏi”
+ Gan góc, táo bạo, dũng
cảm trong công tác giao liên.
Tuyệt đối trung thành với
cách mạng: nuốt thư vào
bụng; giặc tra tấn đến thế
nào cũng không tiết lộ bí mật
cách mạng; có thời cơ thuận
lợi liền vượt ngục về làng tích
cực chuẩn bị lực lượng kháng
chiến.
+ Yêu thương vợ con, vì sinh
mệnh của vợ con mà bất

với
chừng ấy cái có, Tnú vẫn
không giữ gìn được sự sống.
Đâu là nguyên nhân của tấn bi
kịch ấy? Câu chuyện về Tnú,
ở phần đau đớn nhất của nó,
cho thấy: Sẽ thế nào, nếu
mình chưa kịp cần lấy giáo,
khi kẻ thù đã cầm lấy súng
rồi.
Đây chính là chân lí mà cụ
- Thảo luận nhóm Mết đã muốn ghi tạc vào lòng
và trình bày
các thế hệ con cháu: “Chúng
nó đã cầm súng, mình phải
cầm giáo!”
chấp hiểm nguy nhưng

6. Yêu cầu HS nhận
xét về các nhân vật:
cụ Mết, Mai, Dít,
Heng (Gợi ý: Các
nhân vật này có
đóng góp gì cho
việc khắc họa nhân
vật chính và làm nổi
bật tư tưởng cơ bản
của tác phẩm?)

6. Nêu vấn đề để
HS tìm hiểu vẻ đẹp
nghệ thuật của tác
phẩm
- Thảo luận nhóm

và trình bày

+ Biết vượt lên trên bi kịch
cá nhân; gia nhập lực lượng
vũ trang giải phóng gắn kết
cuộc kháng chiến của làng
với cuộc kháng chiến của
toàn miền Nam, toàn dân
tộc.
+ Là bộ đội chính quy , Tnú
dũng cảm, lập nhiều chiến
công. Được về phép thăm
làng Tnú tuyệt đối chấp hành
kỉ luật.
Nguyễn Trung Thành, với
khuynh hướng sử thi đã khắc
họa Tnú mang bao phẩm
chất anh hùng lẫm liệt. Hình
tượng Tnú có ý nghĩa điển
hình cho số phận và con
đường cách mạng của nhân
dân Tây Nguyên nói riêng,
nhân dân miền Nam nói
chung trong thời đại chống
Mĩ .
5. Vai trò của các nhân
vật: cụ Mết, Mai, Dít,
Heng.
+ Cụ Mết, Mai, Dít, bé
Heng là sự tiếp nối các thế
hệ làm nổi bật tinh thần bất
khuất của làng Xô Man nói
riêng, của Tây Nguyên nói
chung.
+ Cụ Mết "quắc thước như
một cây xà nu lớn" là hiện
thân cho truyền thống thiêng
liêng, là người hieuj triệu và
chỉ huy đồng khởi.
+ Mai, Dít là thế hệ hiện

tại. Trong Dít có Mai của thời
trước và có Dít của hôm nay.
Vẻ đẹp của Dít là vẻ đẹp của
sự kiên định, vững vàng
trong bão táp chiến tranh.
+ Bé Heng là thế hệ tiếp
nối, kế tục cha anh để đưa
cuộc chiến tới thắng lợi cuối
cùng.
Dường như cuộc chiến
khốc liệt này đòi hỏi mỗi
người Việt Nam phải có sức
trỗi dậy của một Phù Đổng
Thiên Vương
6. Vẻ đẹp nghệ thuật
của tác phẩm

Nét đặc sắc nghệ thuật bao
trùm nhất chính là màu sắc sử
thi của tác phẩm, thể hiện
chỗ:
- Những bức tranh thiên nhiên
hay những hình tượng anh
hùng trong tác phẩm, chung
quy đều là sự kết tinh của
những lí tưởng cao quý nhất
của cộng đồng.
- Âm hưởng hành tráng, với
lời văn không những giầu sức
tạo hình, mà còn giàu có về
nhạc điệu, khi vang động, khi
tha thiết hoặc trang nghiêm
6ph

Hoạt động 3: Tổ
chức
củng
cốtổng kết
Thảo luận nhóm
Qua truyện ngắn
và trình bày
Rừng xà nu, HS
nhận xét về phong
cách Nguyễn Trung
Thành

IV. Tổng kết
+ Qua truyện gắn Rừng xà
nu, ta nhận thấy đặc điểm
phong cách sử thi Nguyễn
Trung Thành: hướng vào
những vấn đề trọng đại của
đời sống dân tộc với cái nhìn
lịch sử và quan điểm cộng
động.
+ Rừng xà nu là thiên sử
thi của thời đại mới. Tác
phẩm đã đặt ra vấn đề có ý
nghĩa lớn lao của dân tộc và
thời đại: phải cầm vũ khí
đứng lên tiêu diệt kẻ thù bạo
tàn để bảo vệ sự sống của
đất nước, nhân dân.

4. Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: 2 phút
- Nhận xét chung tiết học
- Tiết sau: Soạn bài đọc thêm Bắt sấu rừng U Minh Hạ
SƠ ĐỒ TÓM TẮT TRUYỆN

LÀNG ĐÊM
CỤ MẾT
TẠI NHÀ HỌP

RỪNG XÀ NU-- Buổi chiều TNÚ VỀ THĂM LÀNG SAU BA NĂM ĐI GIẢI PHÓNG QUÂN
(Tác giả kể)
CỤ MẾT KỂ LẠI CUỘC ĐỜI TNÚ VÀ CUỘC ĐỒNG KHỞI CHO LŨ LÀNG NGHE
+ Tnú làm liên lạc cho anh Quyết
+ Tnú bị bắt, bị tù 3 năm rồi vượt ngục trở về làng chuẩn bị kháng chiến
+ Tnú lấy Mai. Mai và con bị giặc tra tấn đến chết- Tnú xông ra cứu vợ con và bị giặc
bắt, bị đốt cháy 10 đầu ngón tay- Cụ Mết chỉ huy dân làng giết giặc, cứu Tnú. Tnú
tham gia Giải phóng quân

Sáng hôm sau : TNÚ VỀ LẠI ĐƠN VỊ- CỤ MẾT VÀ DÍT ĐƯA TIỄN—RỪNG XÀ NU
( Tác giả kể)

RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ SUNG
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………