Cộng đồng chia sẻ tri thức Doc24.vn

Đã là văn chương thì phải đẹp

Gửi bởi: Nguyễn Thị Vân vào 01:55 PM ngày 7-10-2019 || Kiểu file: DOCX Lượt xem: 317 | Lượt Download: 1 | File size: 0.035483 Mb

Nội dung tài liệu Tải xuống


Link tài liệu:
Tải xuống

Các tài liệu liên quan

Thông tin tài liệu

Đã là văn chương thì phải đẹp
Đề bài: Nhà văn Nguyên Ngọc quan niệm: “Đã là văn chương thì phải đ ẹp”. Ti ến sĩ Đoàn
Cẩm Thi cho rằng: “Cái đẹp của văn chương chính là cái mang nhiều d ấu ấn c ủa ch ủ th ể
sáng tạo, là cái riêng, cái độc đáo”.
Bằng trải nghiệm văn học của bản thân, anh chị hãy bình luận những ý kiến trên.
Bài làm
Ta say đắm trước áng mây hồng của sớm mai bình minh h ơn ráng mây bu ồn khi chi ều tàn
khuất lối? Ta rung động trước đóa hoa đẹp lung linh dưới ánh mặt trời hơn những cánh hồng
đã úa tàn không còn sinh khí? Cuộc đời con người là hành trình đi tìm cái đẹp và luôn vì cái
đẹp mà tồn tại. Văn chương cũng không ngoại lệ ;Nhà văn Nguyên Ng ọc quan ni ệm: “Đã là
văn chương thì phải đẹp”. Nhưng cái đẹp của văn chương cũng như cái đẹp trong cuộc sống
hằng ngày phong phú và đa dạng nên Tiến sĩ Đoàn Cẩm Thi cho rằng: “ Cái đẹp của văn
chương chính là cái mang nhiều dấu ấn của chủ thể sáng tạo, là cái riêng, cái độc đáo”.
Khi người lãng khách phong tình sau bao tháng ngày phiêu bạc giữa miền gió bụi, chàng đã
dừng chân lại quán trọ văn chương ; nếm thử vị ngọt của từ ngữ, hương thơm của ngôn từ và
đã đem lòng say mê. Bước chân vào thế giới văn chương cũng chính là lúc đặt chân vào th ế
giới của những kì quan đồ sộ bằng ngôn từ. Lúc ấy, họ sẽ mang những “hạt b ụi vàng mà đ ời
rơi vãi” (Chế Lan Viên) như những câu chuyện của Pâutópxki, những câu chuyện ngân vang
trên ngọn đồi tuyết phủ trắng trời, thấp thoáng những đóa sơn trà e ấp trong làn sương giăng
mờ ảo đã gieo vào tâm hồn Ximonốp nguồn cảm xúc dạt dào:
“Đôi trung du phất phơ bóng thông gìa
Rừng thông đứng hồn trong chiều gió lặng
Những trang sách suốt đời đi vẫn nhớ
Như đám mây ngũ sắc ngủ trên đầu”
Những trang sách của Pâutópxki lấp lánh giữa cuộc đời tựa như sự kết tinh, ch ắt chiu c ủa
muôn triệu hạt bụi quý, đẹp đẽ và tinh khôi rãi rác của cuộc đời.Nói cách khác, “Công việc
của nhà văn là phát hiện ra cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đ ẹp kín đáo và che l ấp c ủa
sự vật, để cho người đọc bài học trong nhìn và thưởng thức”. Do đó, từ cổ chí kim, đi tìm và
khám phá tận cùng chiều sâu của cái đẹp vẫn luôn là “cuộc hành trình đầy lao l ực”, “v ừa là
chỗ dừng chân vừa là cuộc hành trình” (Thơ ca).
Thiên chức của nhà văn là khơi nguồn cho cái đẹp tràn vào trang viết. Bởi lẽ, từ cuộc sống
đến văn học, cái đẹp vẫn luôn giữ một vai trò quan trọng, chia phối cảm quan con người. Cái
đẹp từ ngoài thực tại bước vào trang văn nó đã nâng tầm lên thành giá trị thẩm mỹ và khi ấy
nó đã mang hình hài cần có của bản thân và đi “cứu rỗi cả thế giới”. Trong nghệ thuật,lí
tưởng thẩm mỹ góp phần định hướng tư duy theo tiêu chí chân-thiện-mỹ. Những nghệ sĩ chân
chính qua hoạt động nghệ thuật của mình đã khẳng định những t ư tưởng tiến b ộ, nhắm ph ục
vụ điều thiện và chính nghĩa. Thiếu khát khao vươn tới cái đẹp, nghệ thuật s ẽ mất đi sức
mạnh cơ bản của nó, nó sẽ không thể thanh lọc tâm hồn con người và cải tạo xã h ội. Vì v ậy,
nghệ thuật không phản ánh quy luật của đời sống mà còn phán ánh cách đánh giá thẩm mỹ về

đời sống. Nếu không có khát khao tìm đến cái đẹp thì làm sao có “vang bóng một thời”? N ếu
không có lòng tôn thờ cái đẹp thì ắt gì đã có cảnh cho chữ lung linh giữa cái ngục tù tăm tối?
Do đó, xuất phát từ đặc trưng của văn học: phản ánh hiện thực theo quy luật của cái đẹp nên:
“đã là văn chương thì phải đẹp, đẹp là chức năng hàng đầu, là đạo đức của văn chương”. Mặt
khác, vẽ được bức tranh đẹp nhưng không có người thưởng thức thì cũng không có ý nghĩa gì,
tức quá trình sáng tác thì phải đi đôi với quá trình tiếp nhận. Cuộc sống con người không bao
giờ là trọn vẹn, đủ đầy, có những tâm hồn nhuốm đầy mùi chia ly, màu tan thương, vị tiếc
nuối nên họ rất cần, rất cần cái đẹp chạm khẽ trái tim mình, làm xóa nhòa nh ững v ết th ương
còn hằn sâu trong ấy và để làm phong phú hơn cho đời sống tinh thần. Khi cu ộc s ống không
cho ta thứ ta cần, ta lại tìm về với văn chương, nhìn vào nàng Tấm ta lại thấy mạnh mẽ h ơn
nhiều, chiêm ngưỡng “cảnh ngày hè”lại trân quý biết bao cuộc sống này và khi nhìn vào “Hai
đứa trẻ” ta lại nhận ra bản thân mình đã quá may mắn rồi!. Chính vì l ẽ đó, văn ch ương vi ết
về cái đẹp là để thỏa mãn nhu cầu cảm thụ và thưởng thức cái đẹp của con người. Tuy nhiên,
cái đẹp ở đây không hiểu đơn thuần chỉ là những điều tốt đẹp lớn lao mà thay vào đó, nó là
một trường đa dạng với những cung bậc khác nhau, cái bi, cái hài, cái xấu, cái ác, đôi khi cũng
là những nốt nhạc đẹp ngân lên trên cung đàn ấy. Tác phẩm văn học m ọc lên t ừ cu ộc s ống xô
bồ, nó dứt khoát phải chào đời trên thân thể của cái đẹp. Vì vậy, cái đ ẹp không ch ỉ đ ơn thu ần
là phép cộng của những điều tươi sáng mà nó là tổ hợp thống nhất của cái chân và cái thi ện,
đúng như Nguyên Ngọc đã nói: “Đã là văn chương thì phải đẹp”.
Lecmontop đã từng tâm sự rằng: “ Nếu những nỗi đau khổ kia bị kiềm chế, nay sôi sục dâng
lên trong lòng vì có những đêm không ngủ, mắt rực cháy và thôi thúc lòng ng ập tràn nh ớ
nhung, khi ấy tôi viết”, thật vậy, tác phẩm văn học chính là đứa con tinh thần của nhà văn, là
quá trình thai nghén lâu ngày, là kết tinh từ những giọt nước mắt đau đời và những dòng máu
ấm nồng từ trái tim vĩ đại trong người thi sĩ. Thế nên, tác phẩm văn học dù mu ốn hay không
đều phải mang dấu ấn của người đã tạo ra chúng. Một Chế Lan Viên cô đơn, ta lại thấy:
“Hãy cho tôi một tinh cầu giá lạnh
Một vì sao trơ trọi cuối trời xa
Để nơi ấy tháng ngày tôi lẫn tránh
Những ưu phiền, đau khổ với buồn lo”
Hay một hồn thơ yêu đời:
“Từ ấy trong tôi bừng nắng ha
Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim”
Mặt khác, văn học là lĩnh vực của cái độc đáo, mỗi tác phẩm đích thực phải là những tác
phẩm được xây dựng từ ngòi bút chân chính, mới lạ và sáng tạo, nó nhất thiết phải là: “Một
phát minh về hình thức, một khám phá về nội dung”. Lao động của nhà văn là lao động sáng
tạo nên khi đã chấp nhận nối nghiệp văn chương thì mỗi nhà văn phải có một giọng điệu
riêng biệt vì: “điều còn lại của mỗi nhà văn là cái giọng nói của riêng mình”. Chính vì thế, do
yêu cầu sáng tạo của văn học, đòi hỏi người cầm bút phải có nét bút mới mẻ, ngòi bút sáng
tạo và phải duy trì, có tính chất ổn định, phải có giá trị thẩm mỹ để tạo nên phong cách một

nhà văn. Từ cái tôi phong cách độc đáo, người nghệ sĩ mới từng bước khám phá chiều sâu đầy
bí ẩn của tâm hồn con người và cuộc sống theo quy luật của cái đẹp. Từ đó, mỗi nhà văn
khác nhau, thế giới quan khác nhau, dẫn đến vũ trụ quan cũng khác nhau, cái đẹp ra đời cũng
mang những dáng hình không giống nhau.
Nhưng chung quy lại, đó đều là vẻ đẹp được tạo ra từ phong cách nhà văn gây cho người đọc
những khoái cảm thẩm mỹ nhất định. Quả thật, “ Cái đẹp của văn chương chính là cái mang
nhiều dấu ấn của chủ thể sáng tạo, là cái riêng, cái độc đáo”.
Cả hai nhận định đều đang ngầm đánh giá, phẩm bình về bình diện cái đ ẹp trong văn h ọc hay
nói cách khác là chức năng, giá trị thẩm mỹ trong hệ th ống nhất định của nó. Hai l ời đánh giá
không phải là hai đường thẳng song song, mà đó là những đường tiệm cận có mối quan hệ
gắn bó mật thiết với nhau. Ý kiến của Đoàn Cẩm Thi là m ột lí gi ải có c ơ s ở cho nh ận đ ịnh
của Nguyên Ngọc. Đó như thể hiện một trong những bình diện của cái đ ẹp: phong cách nhà
văn. Chính những dấu ấn sáng tạo độc đáo làm nên cái đẹp cho văn chương và văn chương thì
luôn cần phải có cái đẹp. Trong lịch sử văn học dân tộc, đã ghi lại nhiều d ấu chân c ủa nh ững
con người mang trong mình phong cách mới lạ, đặc biệt. Theo Tô Hoài: “Mỗi chữ phải là hạt
ngọc buông xuống trang bản thảo do phong cách riêng của mình mà có”, mỗi trang văn còn
vương lại trên trần thế là mỗi phong cách ghi tạc tram năm.
Khi cùng viết về đề tài người nông dân, nhưng ở hai nhà văn khác nhau, hai góc đ ộ khác nhau
lại sinh ra những nhân vật và giá trị thẩm mỹ khác nhau. Đọc Tắt đèn của Ngô Tất Tố người
đọc tiếp cận với một không gian ngột ngạt oi bức, nỗi khổ đè nặng trên đôi vai gầy yếu, nỗi
đau xé lòng chị Dậu dường như đã thành nỗi đau tột cùng. Nhưng khi nghe tiếng ch ửi t ục tĩu,
khuôn mặt đầy vết sẹo bước chân chuệnh choạng ngật ngưỡng của Chí Phèo bước đi trên
những dòng văn của Nam Cao ta mới thấy rằng đó m ới là k ẻ kh ốn cùng ở nông dân Vi ệt Nam
ngày trước. Tình cảnh của Chí Phèo khác hẳn với các nhân vật trước đó, cũng là ng ười nông
dân canh điền khoẻ mạnh và trung thực nhưng bị vu oan biến Chí Phèo thành m ột tên l ưu
manh mất hết nhân hình lẫn nhân tính. Cảnh ngộ ấy, các tác phẩm hiện th ực phê phán ch ưa
đề cập khai thác được. Với nó, Nam Cao không chỉ lột trần sự thật đau khổ của người nông
dân vừa nêu được một quy luật xuất hiện trong làng xã Việt Nam trước cách mạng: hiện
tượng người nông dân bị đẩy vào con đường lưu manh hoá. Tình cảnh ấy của Chí Phèo đã
làm cho số phận người nông dân trung thực rơi xuống vực thẳm của bi kịch. Tr ước kia là n ỗi
khổ chị Dậu phải bán con hay bán chó để cứu chồng, tồn tại; Xem thế cũng là trắng tay
tưởng như không thể còn bòn kiếm gì hơn; nhưng Chí Phèo còn tìm thêm th ứ tài sản quý giá
nhất của mình là nhân tính, là linh hồn. Chị Dậu dù xác xơ nghèo nh ưng vẫn còn là m ột con
người, còn Chí khi bán linh hồn của mình thì thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại, b ị t ước đo ạt
quyền làm người và chết vật vưởng trên ngưỡng cửa trở về làm người lương thiện.
Bắt đầu từ đây, những bi kịch đau đớn nhất như những cơn dông bão ập xu ống quật vào s ố
phận của Chí. Chí Phèo khi đã mất cả nhân hình và nhân tính thì mất hết tất cả. Chí không
chấp nhận trở lại làm người với lý lịch đầy bất hảo bộ mặt sứt sẹo, hành đ ộng côn đ ồ, Chí
Phèo đã làm cho cả làng Vũ Đại ngoài thị Nở không một ai tôn trọng. Không còn m ột chút
lương tâm nào hết, vì vậy Chí Phèo bị cả làng Vũ Đại chối bỏ và sa vào tấn bi k ịch đau đ ớn
nhất cuộc đời.

Phát hiện ra nỗi khổ tột cùng của người nông dân trong xã hội thực dân phong kiến và th ể
hiện nó trên trang viết qua khám phá bi kịch nội tâm Chí Phèo, Nam Cao đã khẳng đ ịnh đ ược
tuyên ngôn của mình, tìm được chỗ đứng cho tác phẩm đó là sự khám phá sáng t ạo và có cái
riêng của tác phẩm với phong cách đặc sắc mang tên Nam Cao và nhân vật Chí Phèo tạo ra
sức ám ảnh không kém hiện tượng nhân vật chị Dậu trong Tắt Đèn đ ược coi là kinh đi ển c ủa
văn học hiện thực phê phán đương thời. Đồng thời, với ngòi bút sắc lạnh nhưng ấm nóng tình
người, Nam Cao đã thổi hồn cho nhân vật bước ra khỏi trang văn, đến với thực tại, tr ở thành
một điển hình nghệ thuật. Viết về cái bi nhưng Nam Cao cũng muốn tô sáng cái đ ẹp. Sau
những cơn say chếnh choáng, Chí vẫn trở lại với con người đích th ực c ủa chính mình, Chí l ại
đòi lương thiện và tự ý thức được tình trạng thực tại của bản thân. Rõ ràng, Nam Cao mu ốn
hướng người đọc đến cái thiện và tin tưởng rằng dù trong bất cứ giai đoạn, s ố phận nào c ủa
cuộc đời con người, họ vẫn luôn huớng thiện, vốn dĩ nhân chi sơ, tánh bổn thiện. Với Ngô
Tất Tố, cái đẹp mà tác giả muốn đề cập ấy lại là phẩm chất của người phụ nữ và ý thức tự
chủ của người đàn bà lực điền. Đề cao những phẩm giá tốt đẹp của con người, dù sống trong
bùn đen của số phận vẫn như bông sen không bị vấy bẩn, ngày càng thanh cao và rực rỡ. Chí
Phèo, Chị Dậu nghìn năm không ngủ, và Nam Cao, Ngô Tất Tố trăm năm vẫn còn thức!!!!
Từ đó, ta có thể thấy: “Nếu tác giả không có lối đi riêng thì không bao giờ là nhà văn c ả, n ếu
anh không có giọng riêng thì anh khó trở thành nhà văn thực th ụ đ ược” (Sêkh ốp). Nh ững cái
tôi phong cách độc đáo sẽ tạo nên cái đẹp trong thi ca. Góp phần làm phong phú thêm cho thi
đàn văn học: viết về mùa thu, ta có những gam màu tuyệt mỹ trong chùm th ơ thu c ủa Nguy ễn
Khuyến, lại có cái thu của lá vàng, nai tơ của Lưu Trọng Lư, còn c ảm nhận đâu đây v ẻ đ ẹp
của:
“Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng”
Viết về đề tài mùa xuân, hàng trăm cảnh sắc đẹp như tiên cảnh sau mỗi vần thơ của mỗi ngòi
bút đa tài.
“Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”
“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”.
Mỗi nhà văn như một loài hoa đơn sắc, chỉ khi kết hợp lại với nhau mới tạo thành một vườn
hoa ngát hương. “Cái đẹp của văn chương chính là cái mang nhiều dấu ấn của chủ thể sáng
tạo, là cái riêng, cái độc đáo”. Hơn hết, mỗi nhà văn viết về cái đẹp theo một nét riêng thì đó
là phương thức tuyên bố khám phá cái đẹp đến mọi hang cùng ngõ hẹp,cho ta có một cái nhìn
toàn diện, đa chiều về cái đẹp, làm đời sống của mỗi con ng ười thêm phong phú và đ ầy đ ủ
hơn. Tóm lại, với phong cách độc đáo đã tạo nên dấu ấn riêng cho chức năng thẩm mỹ của
văn học, giúp tăng thêm kinh nghiệm cảm thụ thẩm mỹ của người đọc, thúc đẩy khả năng
sáng tạo cái đẹp trong họ. Chức năng thẩm mỹ của văn học giúp thanh l ọc tâm h ồn con
người. Thế giới nghệ thuật vừa là hình ảnh của bản thân hiện th ực vừa là thế giới của ước

mơ, của cái đẹp, của khát vọng. Văn học nghệ thuật mang đến cho người đọc sự đền bù v ề
mặt thẩm mỹ khi cho họ được sống trong thế giới nghệ thuật, nơi mà cái ác, cái bất công sẽ
bị trừng trị, cái tốt, cái thiện sẽ được tưởng thưởng, được hạnh phúc. Cái đẹp của văn học
không thể bị sở hữu bởi riêng cá nhân nào, cho nên việc cảm th ụ cái đẹp là hoàn toàn vô v ụ
lợi, nó giúp tâm hồn con người được thanh lọc, tránh xa những điều t ầm th ường trong cu ộc
sống thường nhật. Cái đẹp của văn học vô tư nhưng không vô tâm, mà luôn h ướng ng ười đ ọc
đến những suy tư, trăn trở, trách nhiệm về các vấn đề của cuộc s ống, c ủa th ời đ ại.
Cái đẹp quả thật là yếu tố tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến đời sống con người. Tuy
nhiên, trên thực tế, sự tác động của tác phẩm văn học tới người đọc là sự tác đ ộng t ổng h ợp
của nhiều yếu tố chức năng, là một quá trình chuyển hóa phức tạp, biện chứng, ở đó các y ếu
tố chức năng xuyên thấm vào nhau. Có thể khái quát rằng, cái đẹp của văn chương nghệ thuật
có ý nghĩa khi nó gắn liền với cái chân, cái thiện thì mới thật sự đẹp theo đúng nghĩa của nó.
Trong văn chương không có cái đẹp thuần túy về hình thức, không thể có cái đẹp trừu t ượng
xa lạ với lí trí và tình cảm đạo đức của con người. Tác phẩm văn học chỉ thật sự chinh phục
được trái tim khi chạm khẽ được tâm hồn họ, một cách chân thành nhất. Cho dù khoái c ảm
thẩm mỹ mà tác phẩm đem lại bao giờ cũng từ hình thức nghệ thuật, từ sự làm chủ khéo léo
của người nghệ sĩ nhưng một khi nhà văn bàng quang trước những vấn đ ề tr ọng yếu c ủa con
người chỉ theo đuổi cái đẹp của ngôn từ hay những cách tân của hình thức thì chính nó đang
tự hủy diệt giá trị đích thực của chính mình. Bên cạnh đó, Bertold Brecht cũng có đề cập thêm
một khía cạnh nữa của vấn đề: “Cái đẹp không nên chỉ tạo từ ánh sáng kì bí c ủa ma tr ơi, hay
ánh sáng nhân tạo rực rỡ của pháo hoa, đèn màu cầu kì nhuộm hàng trăm s ắc. Đ ẹp nh ất là khi
anh tạo nên ánh sáng ban ngày, thứ ánh sáng tưởng như không màu, không sắc nhưng đó là thứ
ánh sáng mạnh mẽ và hữu ích cho con người”.
Nhà thơ lúc nào cũng kín đáo, tinh tế, không ồn ào mà sâu sắc thâm trầm và cái đẹp được thực
hiện không bốc lên ở bề mặt, mà có sức lắng đọng ở chiều sâu. Nhưng dù thể hiện ở bình
diện nào thì muôn đời văn chương đều phải đẹp, cái đẹp đọng ở ngòi bút của tác giả đ ược
kết tinh những tài năng cá biệt và tấm lòng luôn trăn trở về cu ộc s ống. Cả hai nh ận đ ịnh đã
nâng tầm cái đẹp lên đến đỉnh cao. Đặt ra yêu cầu cho cả người sang tác: phải tự t ạo ra cho
bản thân một dấu ấn riêng để góp vào cái mỹ muôn đời của thi ca, đồng thời độc giả cũng
phải có năng lực cảm nhận những bức thông điệp đẹp mà nhà văn đã gửi gắm! Có th ể hiểu,
nhà văn là kẻ kí mã, thông qua bộ mã (tác phẩm) người đọc phải giải mã nó, khi đó, hành trình
của
cái
đẹp
m ới
thật
sự
trọn
vẹn.
Trần Công Tâm Anh
Lớp 11V – Bạc Liêu
34333663626332383961366666353364656631643065366163396466353733383564393536363061396132366431663130623165613863343231326334396435