loading
back to top
Upload tài liệu trên DOC24 và nhận giải thưởng hàng tuần Tìm hiểu thêm
Chú ý: Các vấn đề liên quan đến học tập, hãy để lại bình luận trực tiếp trên trang để được phản hồi nhanh hơn phần hỗ trợ trực tuyến của facebook. Xin cảm ơn!

Phân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu

Chia sẻ: loigiaihay | Ngày: 2016-10-15 22:37:40 | Trạng thái: Được duyệt

Chủ đề: văn mẫu lớp 12   

37
Lượt xem
2
Tải về





Bên trên chỉ là 1 phần trích dẫn trong tài liệu để xem hết tài liệu vui lòng tải về máy. Phân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu

Phân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu

Phân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu




Tóm tắt nội dung
Doc24.vnPhân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” củaNguyễn Minh ChâuBài văn mẫu 1Sự thành công của một truyện ngắn hay một cuốn tiểu thuyết phần lớn do nghệ thuậttạo ra tình huống truyện của tác giả. Sự thành công của Nguyễn Minh Châu trong truyệnngắn “Chiếc truyền ngoài xa” cũng không ngoài điều đó. Vậy muốn phân tích nghệ thuậttạo nên tình huống truyện trong truyện ngắn này trước tiên phải hiểu lình huống truyện làgì? Tình huống truyện là hoàn cảnh riêng (thời gian, không gian; sự việc diễn ra trongthời gian, không gian đó ...) được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt khiến cho tại đó, cuộcsống hiện lên đậm đặc nhất và tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ rõ nét nhất. Đối vớitruyện ngắn, tình huống giữ một vai trò rất quan trọng của truyện, là hạt nhân của cấu trúcthể loạiCó ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn: tình huống hành động, tình huốngtâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hànhđộng có tính bước...
Nội dung tài liệu
Doc24.vnPhân tích tình huống truyện trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” củaNguyễn Minh ChâuBài văn mẫu 1Sự thành công của một truyện ngắn hay một cuốn tiểu thuyết phần lớn do nghệ thuậttạo ra tình huống truyện của tác giả. Sự thành công của Nguyễn Minh Châu trong truyệnngắn “Chiếc truyền ngoài xa” cũng không ngoài điều đó. Vậy muốn phân tích nghệ thuậttạo nên tình huống truyện trong truyện ngắn này trước tiên phải hiểu lình huống truyện làgì? Tình huống truyện là hoàn cảnh riêng (thời gian, không gian; sự việc diễn ra trongthời gian, không gian đó ...) được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt khiến cho tại đó, cuộcsống hiện lên đậm đặc nhất và tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ rõ nét nhất. Đối vớitruyện ngắn, tình huống giữ một vai trò rất quan trọng của truyện, là hạt nhân của cấu trúcthể loạiCó ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn: tình huống hành động, tình huốngtâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hànhđộng có tính bước ngoặt của nhân vật, tình huống tâm trạng chủ yếu khám phá diễn biếntình cảm, cảm xúc của nhân vật thì tình huốing nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút“giác ngộ” chân lí của nhân vật. Tình huống trong Chiếc thuyền ngoài xa của NguyễnMinh Châu thuộc loại tình huống nhận thức.Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu đã tạo ra tình huốngtruyện hết sức độc đáo: Anh phóng viên Phùng đang làm công việc đi săn ảnh nghệ thuậtvà phong cảnh để làm lịch. Một buổi sáng sớm anh đi trên bãi hiển, anh bỗng phát hiện ramột bức tranh tuyệt tác của thiên nhiên, đó hình ảnh một chiếc thuyền ngoài xa thấpthoáng trong màng sương sớm, lúc ẩn lúc hiện. Cảnh vật hiện lên trước mặt anh phóngviên Phùng là “một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền in một nétmơ hồ lòe nhòe ..” bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánhmặt trời chiếu vào “Toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp,một vẻ đẹp đơn giản và toàn bích” đã khiến Phùng bối rối và trong trái tim Phùng “như cógì bóp thắt vào”, và trong cái giây phút bối rối ấy Phùng “tưởng chính mình vừa khámphá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái không khí trong ngần của tâmDoc24.vnhồn”. Cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh đã mang lại “khoảnh khắc hạnh phúc tràm ngậptâm hồn Phùng” và Phùng đã bấm máy liên tục để thu hết vẻ đẹp tuyệt đỉnh của cảnh vậtvào trong ống kính của mình.Thế nhưng, khi chiếc thuyền vào tới bờ thì một sự thật trần trụi phơi bày trước Phùng,một sự thực bi thương, đó là hình ảnh những con người lao động nghèo khổ, xơ xác, nhưkhông hề có chút niềm vui, hạnh phúc nào cả. Phùng nghe tiếng anh hàng chài quát vợ“Cứ ngồi nguyên đấy. Động đậy tạo giết cả mày đi bây giờ” rồi nhìn cảnh anh hàng chài“mặt đỏ gay, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa... quật tớitấp vào lưng người đàn bà, hắn vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két,cứ mỗi nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đau đớn: “Mày chết đicho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ!” trong khi đó thì người đàn bà nhẫnnhục cam chịu tất cả những sự việc ấy diễn ra làm cho Phùng “kinh ngạc đến mức, trongmấy phút đầu tôi cứ đứng há mồm ra mà nhìn…”. Điều làm cho Phùng càng kinh ngạcsững sờ hơn khi nhìn cảnh thằng Phác lao vun vút đến chỗ bố nó, giằng lấy cái thắt lưngtrong tay bố nó “liền dướn thẳng người vung chiếc khóa sắt quật vào giữa khuôn ngựctrần vạm vờ cháy nắng có những đám lông đen như hắc ín, loăn xoăn từ rốn mọc ngượclên” của bố nó để bảo vệ mẹ nó. Tình huống truyện này đã đưa ra những vấn đề đầynghịch lí, nghịch lí giữa cái đẹp của nghệ thuật với sự trần trụi, bi đát của cuộc sống hiệnthực. Nghịch lí giữa người vợ tốt bị hành hạ nhưng vẫn không bỏ chồng, nghịch lí giữa sựvũ phu tàn bạo của anh hàng chài với vợ nhưng không bỏ vợ. Với tình huống của truyện,nhà văn Nguyễn Minh Châu đã đặt ra một vấn đề rất quan trọng để người đọc suy nghĩ,đó là mối quan hệ giữa văn chương, nghệ thuật với cuộc sống. Nghệ thụật là một cái gì xavời như chiếc thuyền ngoài xa trong màng sương sớm mờ ảo, còn cuộc sống thì rất cầnnhư con thuyền khi đã vào tới bờ. Hay nói một cách khác, Nguyễn Minh Châu cho rằngnghệ thuật trước hết phải gắn liền với cuộc sống, phải phản ánh chân thật cuộc sống vàgóp phần cải tạo cuộc sống, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn. Quan điểm nàycủa Nguyễn Minh Châu rất gần với quan điểm của nhà văn Nam Cao “nghệ thuật khôngcần phải là ánh trăng lừa dối, không nên là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là tiếngđau khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than…” (Trăng sáng).Doc24.vnMột tình huống truyện khá độc đáo nữa mà Nguyễn Minh Châu đã tạo ra trong truyệnngắn này đó là khi người đàn bà được Đẩu (Bao Công của cái chuyện ven biển này) mờiđến huyện để khuyên người đàn bà li hôn với chồng. Sau khi dùng các biện pháp giáodục, răn đe người chồng không có kết quả, Đẩu với tư cách là thẩm phán huyện đãkhuyên người vợ nên li hôn với chồng để khỏi bị hành hạ, ngược đãi, để sống một cuộcsống cho ra con người. Đẩu tin giải pháp của mình là hợp lí, đúng đắn, thể hiện lòng tốtcủa mình. Nhưng sau buổi nói chuyện với người đàn bà thì mọi lí lẽ, mọi suy nghĩ củaanh đều bị người đàn bà chất phác, lam lũ từ chối, không chấp nhận. Người đàn ấy đãnhìn thấu suốt cả cuộc đời mình, những điều mà Đẩu và cả Phùng chưa bao giờ nhìn thấyđược: “lòng chú tốt nhưng các chú đâu có phải là người làm ăn...cho nên các chú đâu cóthể hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhục...”, “là bởi các chú khôngphải là đàn bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trênmột chiếc thuyền không có đàn ông…”, “Đàn bà thuyền chúng tôi phải sống cho conchứ không phải sống cho mình như trên đất được! Mong các chú lượng tình cho cái sựlạc hậu. Các chú đừng bắt tôi bỏ nó!”.Những lời lẽ của người đàn bà khiến “Một cái gì mới vừa vỡ ra trong đầu vị BaoCông của cái phố huyện miền biển”. Đẩu chợt nhận ra rằng lòng tốt của anh hóa ra phithực tế. Anh bảo vệ luật pháp bằng sự thông hiểu sách vở nhưng trước thực tế đa dạng,muôn nỗi, anh trở thành kẻ ngây thơ.Những lời lẽ của người đàn bà đã giúp Đẩu nhận ra những nghịch lí của đời sống -những nghịch lí buộc con người phải chấp nhận một cách chua chát “trên thuyền phải cómột người đàn ông dù hắn man rợ, tàn bạo”. Từ đây, Đẩu có thể đã bắt đầu hiểu ra rằngmuốn con người thoát ra khỏi cảnh đau khổ, tăm tối, man rợ cần phải có những giải phápthiết thực chứ không phải chỉ là lòng tốt, thiện chí hoặc các lí thuyết đẹp đẽ nhưng xa rờithực tế.Tình huống này cùng với tình huống trên của truyện, Phùng đã nhận ra rằng để hiểuđược sự thật đời sống không thể nhìn một cách đơn giản, phải đi sâu vào thực tế cuộcsống để hiểu được thực tế cuộc sống, những nghịch lí nhưng cổ lí của cuộc sống.Doc24.vnTóm lại, trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa nhà văn Nguyễn Minh Châu đã tạonên những tình huống truyện khá độc đáo, tạo cho người đọc sự suy nghĩ về mối quan hệgiữa nghệ thuật và cuộc sống và đặt ra một vấn đề hết sức quan trọng của xã hội là khinhìn cuộc sống chúng ta phải có cái nhìn đa chiều, chúng ta mới hiểu cuộc sống sâu sắchơn. Nếu nhìn cuộc sống một cách hời hợt, theo cảm tính, theo sách vở... thì chúng tachưa thể hiểu hết được những nghịch lí nhưng có lí của thực tế cuộc sống.Bài văn mẫu 2Một là, nghịch lý giữa đời sống và nghệ thuật. Cả một tập thể nghệ sĩ nhiếp ảnh trong“dăm tháng” trời đã chụp được “hàng trăm bức ảnh đẹp, chụp công phu …”, được ôngTrưởng phòng “là người sâu sắc, lại cũng lắm sáng kiến” đánh giá là “đẹp thì đẹp thực …và nhất là lại có hồn nữa. Đúng là những bức ảnh nghệ thuật”.Thế mà, cũng chính vì Trưởng phòng thông minh này lại “không thể chọn đủ chomười hai tháng, vẫn đang còn thiếu một tờ”. Thì ra người nghệ sĩ dù có cố gắng baonhiêu, nỗ lực bao nhiêu, đầu tư nhiều thời gian, bỏ ra nhiều tâm huyết và trí tuệ bao nhiêucũng chưa thể đáp ứng được đòi hỏi của cuộc sống. Người nghệ sĩ không bao giờ đượcthoả mãn, phải luôn coi mục đích nghệ thuật luôn phía trước để phấn đấu. Đây có thểcoi là thông điệp nghệ thuật thứ nhất của nhà văn.Hai là, nghịch lý giữa cảnh đẹp của thiên nhiên thơ mộng trữ tình và di hoạ chiếntranh. Cái bờ biển ấy cách Hà Nội hơn sáu trăm cây số, được Phùng nhà nghệ sĩ nhiếpảnh nhìn bằng con mắt “nhà nghề”, nó “thật là thơ mộng”, “thật là phẳng lặng và tươi mátnhư da thịt của mùa thu…”, thế nhưng lại có “những bãi xe tăng do bọn thiết giáp nguỵvứt lại trên đường rút chạy hồi “tháng ba bảy nhăm” (bây giờ sau gần mười năm, đã bị hơinước gặm mòn và làm cho sét gỉ)…”. Theo tôi từ chi tiết này ít nhất cũng mang ba dụng ýnghệ thuật sau. Thứ nhất, nó nhắc nhở người nghệ sĩ đừng bao giờ quên cái nghịch lý củađời sống. Nghệ thuật không chỉ cảnh đẹp thơ mộng mà còn cả cái hiện thực sần sù gaigóc kia. Thứ hai, để bạn đọc khỏi ngỡ ngàng nó như là một sự báo hiệu đưa dần bạn đọcvào chủ đề chính thể hiện những tình huống nghịch lý căng thẳng dữ dội hơn. Đây cóthể coi là một biện pháp tâm lý mời gọi bạn đọc theo dõi những diễn biến tiếp sau của câuchuyện. Thứ ba, nó nhắc khéo bạn đọc bối cảnh ra đời của câu chuyện là chưa xa một thờiDoc24.vnchiến tranh (chú một chi tiết nhỏ “sau gần mười năm”). Mà chiến tranh bao giờ cũng điliền với sự mất mát, đau thương nên di hoạ, cả phương diện vật chất và phương diệntinh thần vẫn còn tồn tại dai dẳng. Do vậy, những điều gì xấu, phi nhân tính được đề cập ởphần sau của câu chuyện cũng không có gì lạ. Cái mà chúng ta cần là làm sao xoá bớt dầndi hoạ chiến tranh, làm liền sẹo những nỗi đau mà chiến tranh để lại. Đây cũng là một ẩný cần được khai thác sâu hơn.Ba là, nghịch lý giữa cảnh thiên nhiên đẹp thơ mộng hữu tình và cái đẹp vô hồn.Chúng ta tạm quy ước “đẹp” là một khái niệm mang tính ước lệ cao để khỏi phải vướngvào hàng rào của đường biên khái niệm này, và thống nhất với nhau, ngoài đời cũng nhưtrong văn chương vẫn tồn tại cái đẹp có hồn và cái đẹp vô hồn. Lần thứ nhất Phùng khônglấy “cảnh người ta đẩy một chiếc thuyền xuống nước” vì cảnh đẩy thuyền đầy không khívui nhộn… thật hùng tráng” này lại có gì “hơi thô lỗ”. Lần thứ hai Phùng cũng không thểlấy cảnh “thuyền đánh cá thu lưới vào lúc nhập nhoạng sáng” vì đó là “một cảnh chết” cóquá nhiều người đã khai thác. Lần thứ ba Phùng cũng không lấy cảnh “Đằng đông đãtrắng sáng. Trên một nửa vòm trời sao đã lặn hết. Những đám mây hình vỏ sò cứ hồng lêndần, trong khi đó, mặt biển tuy đã sáng rõ, đến cái mức đứng trong bờ cũng nhìn thấytừng đường gấp nếp lăn tăn trên mặt tấm thép dát màu xám đục ”. Nhưng cũng chính cảnhnày “sao mà tẻ nhạt, tiếng sóng dội vào giấc ngủ suốt đêm chạy trốn đi đâu hết, biểnim thít và không màu sắc, như một con sứa khổng lồ giạt vào bãi”. Phải đến lần thứ tưPhùng mới quyết định bấm máy để thu vào ống kính “… vài ba chiếc mũi thuyền và mộtcảnh đan chéo của những tấm lưới đọng đầy những giọt nước, mỗi mắt lưới sẽ là một nốtnhạc trong bản hoà tấu ánh sáng và bóng tối, tượng tưng cho khung cảnh bình minh làmột khoảng sáng rực rỡ đến mức chói mắt, trong khoảng sáng đó sẽ hiện lên trong tầmnhìn thật xa những đường nét của thân hình một người đàn bà đang cúi lom khom, sảicánh tay thật dài về phía trước kéo tấm lưới lên khỏi mặt nước, và phía sau lưng ngườiđàn bà, hình một ngư phủ và một đứa trẻ đứng thẳng trên đầu mũi thuyền, dùng lực toànthân làm đòn bẩy nâng bổng hai chiếc gọng lưới chĩa thẳng lên trời”.Đúng là một cảnh đẹp có hồn, khoẻ khoắn, trong sáng, tươi vui!Doc24.vnĐó là một cảnh thật hài hoà về hình ảnh, màu sắc. Nhà hoạ sĩ đã hoà phối sắc màu cócả ánh sáng và bóng tối, cả cận cảnh và viễn cảnh “văn trong hữu hoạ” trong văn có hoạvà có cả “văn trung hữu nhạc” trong văn có nhạc (mỗi mắt lưới sẽ là một nốt nhạc), có cảcảnh thiên nhiên và cảnh con người lao động, có cảnh khách quan và có cả chủ quan củachủ thể (chói mắt).Để có được cảnh này Phùng phải qua bốn lần quyết định. Nghệ thuật là như vậy, phảilà sự công phu, tìm tòi biết chờ đợi, đòi hỏi một sự kiên nhẫn cao độ. Và cũng trớ trêuthay, nghệ thuật không chỉ thế là có được mà còn phải là “giời cho” nữa. Chính Phùng đãtâm niệm điều này: “… nếu không có thêm sự sắp đặt đầy tài tình của ngẫu nhiên thì vớitài ba đến bao nhiêu, anh cũng chỉ thu được những tấm ảnh vô hồn”.Bốn là, nghịch lý giữa “cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh” và cảnh con người lam lũ,vất vả, khổ đau. Phải đến lần thứ năm Phùng mới được “một cảnh “đắt” trời cho”: “…Mũi thuyền in một nét mơ hồ loè nhoè vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chútmàu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăngphắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. Tất cả khung cảnhấy nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó hiện ra dưới mộthình thù hệt cánh một con dơi, toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hàihoà và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích khiến đứng trước nó tôi trở nên bối rối,trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào?”.Phải có một bút lực mạnh mẽ, một sự am hiểu sâu sắc về hội hoạ, một sự nhạy cảmtrước cái đẹp mới có thể viết nổi đoạn văn miêu tả “cái đẹp tuyệt đỉnh”, “toàn bích” này.Câu đầu là ước lệ, là cảm nhận chung “một bức tranh mực tàu …”. Các câu sau là nhữnghình ảnh cụ thể với mũi thuyền trôi trong bầu sương mù, vài bóng người cả người lớn lẫntrẻ con, rồi những cái mắt lưới và tấm lưới Cảnh thật huyền ảo (bầu sương mù trắngnhư sữa), tinh khôi, tinh khiết (màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào), vừa tĩnh tại (imphăng phắc), vừa sống động (hướng mặt vào bờ). Các tính từ láy loè nhoè, hồng hồng,phăng phắc, khum khum tăng cường thêm độ huyền ảo, như hư như thực. Các so sánhtinh tế trắng như sữa, im phăng phắc như tượng, hệt cánh một con dơi làm đậm thêmchất tạo hình của bức tranh. Dường như ngôn từ bất lực trước cái đẹp, nhà hoạ sĩ buộcDoc24.vnlòng phải đưa “cái tôi” chủ quan tham gia vào “quá trình thưởng thức”: “… đứng trước nótôi trở nên bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào?” Làm cho bức tranh kianhuốm thêm “sắc màu” tâm trạng.Nhưng oái oăm thay, nghịch lý và trớ trêu thay, cảnh đẹp nhất, có hồn nhất lại là cảnhẩn chứa những điều tệ hại nhất, xót xa nhất!Đó là tiếng quát của gã ngư phủ: “Động đậy tao giết cả mày đi bây giờ”.Đó là “một thân hình quen thuộc của đàn bà vùng biển, cao lớn với những đường nétthô kệch. Mụ rỗ mặt. Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt vàdường như đang buồn ngủ..”.Đó là một gã đàn ông “mái tóc như tổ quạ chân đi chữ bát hàng lông mày cháynắng rủ xuống hai con mắt đầy vẻ độc dữ…”Chưa hết, tiếp theo là cảnh hành hung đánh đập, phi nhân tính rùng rợn: “Lão đàn ônglập tức trở lên hùng hổ, mặt đỏ gay gắt, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của línhnguỵ ngày xưa… chẳng nói chẳng rằng lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùngchiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, haihàm răng nghiến ken két …”Nghiệt ngã thay! Khát vọng tìm đến cái đẹp để mong muốn làm cho con người đẹplên là rất đáng quý nhưng người nghệ sĩ phải tỉnh táo để nhận ra cái thực tế phũ phàng củađời sống. Và đây cũng là lời cảnh tỉnh cho tất cả mọi người: hãy tỉnh táo trước cái đẹp.Bất cứ cái đẹp nào cũng rất có thể ẩn chứa những điều phức tạp đi ngược lại hạnh phúccủa con người. Cái tình huống nghịch lý này trong Chiếc thuyền ngoài xa đã xua tan mànkhói lãng mạn phủ lên hình ảnh tuyệt đẹp kia để làm trơ ra cái sự tàn nhẫn của đờithường. Người nghệ sĩ không chỉ nhận thấy cảnh đẹp lãng mạn bên ngoài kia mà còn phảinhìn thấy cả cảnh hành hạ man rợ của lão ngư phủ nọ. Đây là bài học, là trách nhiệm,cũng là lương tâm của nghệ thuật.Dưới góc độ nhân vật chúng ta cũng thấy nhà văn đã sử sụng nguyên tắc nghịch lý,đối lập trong xây dựng nhân vật: cái tốt cái xấu lẫn lộn, đan cài với nhau. Người đàn bàxấu xí thô kệch ấy có vẻ bề ngoài thật quá nhẫn nhục, cam chịu “ba ngày một trận nhẹ,năm ngày một trận nặng” nhưng vẫn không chịu “chia tay” với gã chồng vũ phu tàn bạo.Doc24.vnBởi vì, như lời giãi bày gan ruột của người mẹ đáng thương ta mới thấy bà có một tấmlòng hi sinh vô bờ đám đàn bà hàng chài thuyền chúng tôi cần phải có người đànông để chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nàocũng trên dưới chục đứa… Đàn bà thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thểsống cho mình…”. Còn gã đàn ông kia cũng không hẳn hoàn toàn xấu. Vì đâu mà lão trởlên vũ phu tàn độc như vậy Khi xưa, theo lời vợ lão thì đó là một anh con trai cục tínhnhưng hiền lành lắm, không bao giờ đánh đập..” Vẫn theo lời vợ lão thì là do lão “khổquá” vì làm ăn nuôi con. Rồi đói, khi “ông trời làm biển động suốt hàng tháng, cả nhà vợchồng con cái toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối… ”. Trước sau thì hắn vẫn làngười lao động lương thiện, hơn nữa lại là lao động chính, kiếm sống bằng mồ hôi nướcmắt của mình để nuôi mười mấy miệng ăn. Lão đánh vợ để giải toả những bức bối. Ta hãyđể khi đánh vợ lão cũng đau đớn “Cứ mỗi nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cáigiọng rên rỉ đau đớn”. Lão cũng không phải là kẻ hiếu chiến, không phải là kẻ chỉ thíchgây gổ đánh đấm người khác, bằng cớ là ngay Phùng cũng khẳng định “lão đánh tôi hoàntoàn vì mục đích tự vệ”. Còn thằng Phác đứa trẻ ham hiểu biết (cặn kẽ giải thích cho tôinghe cuộc sống của những giống chim trên rừng), sớm lam lũ lao động, hồn nhiên chơivới “tôi” như một người bạn thân và rất thương mẹ… Bên cạnh những phẩm chất ấy trongnó cũng ẩn chứa một tính côn đồ nguy hiểm sẵn sàng cầm dao đâm bố để cứu mẹ. Nósớm đã có thức báo thù bằng cách lấy bạo lực để ngăn cản bạo lực.Như vậy, nhân vật trong Chiếc thuyền ngoài xa được cấu trúc với tất cả sự phức tạpcủa nó, không hẳn xấu cũng không hẳn là kẻ tốt. Xét đến cùng lão chồng vừa là thủ phạmgây ra cảnh đau đớn cho người vợ, cho con đẻ đồng thời cũng lại là nạn nhân của cuộcsống còn tăm tối khốn khổ. Người vợ cũng vừa là nạn nhân vừa là thủ phạm, mà theochính lời mụ thì là do “cái lỗi…là đám đàn bà thuyền đẻ nhiều quá”. Thằng Phác cũngthế, vừa là nạn nhân của thói côn đồ lại vừa là thủ phạm kích động thói côn đồ và chínhnó cũng sớm có tính côn đồ. Những nhân vật đó chưa mang chiều kích của nhân vật tínhcách với những quá trình phát triển tâm lý nhưng nó đã làm tốt chức năng thể hiện chủ đềtác phẩm. Một phương diện rất thành công của truyện ngắn là cách chọn điểm nhìn trầnthuật. Nhà văn trao điểm nhìn trần thuật cho Phùng, nhân vật người kể chuyện là cáchDoc24.vnchọn tối ưu. Phùng kể lại kể chuyện mình trực tiếp chứng kiến, trực tiếp tham gia vàobiến cố câu chuyện (nói chuyện với Phác đứa con; đánh lại gã chồng để tránh đòn chongười đàn bà; nghe lời trần tình, giãi bày của người vợ) nên câu chuyện kể ra rất thật, vìđó là chuyện của người kể, kể lại chuyện của mình. Cách kể này chúng tôi đã khái quátthành khái niệm “kịch hoá nhân vật người kể chuyện ”. Người kể chuyện đóng vai nhânvật nhảy vào các biến cố, tham gia trực tiếp vào các diễn biến của cốt truyện, rồi kể lạicho bạn đọc nghe; điều đó đã tạo ra xu hướng trần thuật tiệm tiến gần hơn với sự thậtngoài đời. Thứ nữa, Phùng là người trải nghiệm, giàu vốn sống(từng có mười năm cầmsúng đánh giặc, nay làm nghề chụp ảnh được đi nhiều nơi, tiếp xúc nhiều người) nên lờivăn trần thuật chứa nhiều yếu tố triết lý, ví như “ở đời cái gì cũng thế, con người bản tínhvốn lười biếng, đôi khi mình hãy cứ để cho mình rơi vào hoàn cảnh bị ép buộc phải làm,không khéo lại làm được một cái gì”. Phải là người như Phùng, nghề nghiệp như Phùngbạn đọc mới tin và thấm thía triết lý này. Hơn nữa Phùng là một nghệ sĩ nhiếp ảnh nên tấtyếu phải có yếu tố nghề nghiệp trong lời kể. Thế cho nên lời văn đây tràn đầy chất thơ,chất trữ tình và cũng đậm chất hoạ, chất điện ảnh thì đó cũng là điều dễ hiểu. Và các thủpháp nghệ thuật trong lời kể cũng rõ cái dấu ấn nghề nghiệp gắn với nhân vật ví dụ mộtphép so sánh tả một ngư phủ. Ngư phủ thì bao giờ cũng đi liền với cái thuyền và lưới, thếnên:“ Tấm lưng rộng và cong như chiếc thuyền”“ Những món tóc vàng hoe có chỗ đỏ quạch như mớ lưới to đã bợt bạt”“ Cặp mắt thật đen gợi cho tôi nghĩ đến con mắt người ta vẽ trên đầu mũi thuyền”Chủ thể trần thuật là ngôi thứ nhất, người kể chuyện đồng nhất với nhân vật đã thốngnhất cả hai điểm nhìn, của nhân vật vốn bị chia cắt vào từng cảnh, của người kể vốn luônxuyên suốt các sự kiện trên một trục thời gian đã tạo nên sự nhất quán của lời văn trầnthuật trong cấu trúc văn bản, vừa đi sâu, cụ thể vào các sự kiện vừa quy chiếu một cáchtoàn diện, hệ thống cốt truyện. Vậy nên truyện cứ lôi kéo ta vào từng chi tiết vừa hấp dẫnmời gọi ta dõi theo cái kết cục của câu chuyện sẽ như thế nào, liệu người vợ có bỏ lãochồng kia không, liệu tòa có xử cho họ ly hôn không, rồi số phận những đứa con họ sẽ rasao…???Doc24.vnĐối với nhà văn tài năng thì có khi người đọc chỉ cần đọc cái tên truyện là đã nhậnchân ra được phong cách của ông ta. Các tiêu đề truyện Bức tranh, Một lần đối chứng,Mảnh trăng cuối rừng, Chiếc thuyền ngoài xa… đã góp phần làm rõ hơn nội dung tácphẩm, rõ cái dấu ấn của nhà văn Nguyễn Minh Châu. đây “chiếc thuyền” nghệ thuậtđang trôi trên ngoài xa” cuộc đời đã nói lên rất hay mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộcsống, nghệ thuật nằm trong cuộc sống này, biểu hiện cuộc sống. Người nghệ sĩ chèo láicon thuyền nghệ thuật ấy vừa phải hiểu sâu sắc con thuyền nghệ thuật vừa phải nắm bắtrõ những luồng lạch, độ nông sâu của biển cả cuộc đời. Có vậy mới đưa nghệ thuật tớichân trời lý tưởng của hạnh phúc và cái đẹp của con người.Trên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.

0 Bình luận



Bạn cần đăng nhập mới có thể viết bình luận




Nhận thông tin qua email


Cập nhật tài liệu hay và mới tại doc24.vn qua email



Hỗ trợ trực tuyến