loading
back to top
Upload tài liệu trên DOC24 và nhận giải thưởng hàng tuần Tìm hiểu thêm
Chú ý: Các vấn đề liên quan đến học tập, hãy để lại bình luận trực tiếp trên trang để được phản hồi nhanh hơn phần hỗ trợ trực tuyến của facebook. Xin cảm ơn!

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Chia sẻ: dethithu | Ngày: 2016-10-21 14:43:49 | Trạng thái: Được duyệt

Chủ đề: văn mẫu lớp 12   

219
Lượt xem
6
Tải về





Bên trên chỉ là 1 phần trích dẫn trong tài liệu để xem hết tài liệu vui lòng tải về máy. Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi




Tóm tắt nội dung
Phân tích bài thơ cảnh ngày hè của Nguyễn TrãiRồi hóng mát thuở ngày trườngHòe lục đùn đùn tán rợp giươngThạch lựu hiên còn phun thức đỏHồng liên trì đã tiễn mùi hươngLao xao chợ cá làng ngư phủDắng dỏi cầm ve lầu tịch dươngDẽ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu, đủ khắp, đòi phương.1. Mở bài:- Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi là bài số 43 trong trùm thơ bảo kính cảnh giới củaQuốc âm thi tập.- Bài thơ cho ta thấy vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên và tấm lòng yêu nước thươngdân của tác giả.2. Thân bài:- Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên là cuộc sống ngày hè:+ Cây hòe màu xanh lục có tán lá giương cao che rợp.+ Cây thạch lựu bên hiên nhà đang tràn trề sắc đỏ.+ Hoa sen màu hồng đang tỏa ngát hương thơm.→ Qua những chi tiết trên ta thấy cảnh vật tươi tắn, rực rỡ.+ Vơi động từ rợp, phun, tiễn ta thấy cảnh vật ngày hè sinh sôi nảy nở.+ Cùng với từ lấy: đùn đùn, lao xao, dắng dỏi đã tô thêm bức tranh ngày hè sôiđộng náo nhiệt.+ Tác giả đã sử dụng đảo ngữ: lao xao chợ cá, dắng dỏi cầm ve cho ta thấy...
Nội dung tài liệu
Phân tích bài thơ cảnh ngày hè của Nguyễn TrãiRồi hóng mát thuở ngày trườngHòe lục đùn đùn tán rợp giươngThạch lựu hiên còn phun thức đỏHồng liên trì đã tiễn mùi hươngLao xao chợ cá làng ngư phủDắng dỏi cầm ve lầu tịch dươngDẽ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu, đủ khắp, đòi phương.1. Mở bài:- Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi là bài số 43 trong trùm thơ bảo kính cảnh giới củaQuốc âm thi tập.- Bài thơ cho ta thấy vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên và tấm lòng yêu nước thươngdân của tác giả.2. Thân bài:- Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên là cuộc sống ngày hè:+ Cây hòe màu xanh lục có tán lá giương cao che rợp.+ Cây thạch lựu bên hiên nhà đang tràn trề sắc đỏ.+ Hoa sen màu hồng đang tỏa ngát hương thơm.→ Qua những chi tiết trên ta thấy cảnh vật tươi tắn, rực rỡ.+ Vơi động từ rợp, phun, tiễn ta thấy cảnh vật ngày hè sinh sôi nảy nở.+ Cùng với từ lấy: đùn đùn, lao xao, dắng dỏi đã tô thêm bức tranh ngày hè sôiđộng náo nhiệt.+ Tác giả đã sử dụng đảo ngữ: lao xao chợ cá, dắng dỏi cầm ve cho ta thấy cuộcsống yên bình, hạnh phúc, ấm no.+ Nhà tha đã cảm nhận bức tranh ngày hè bằng thị giác nhìn thấy cây hòe màuxanh lục, thạch lựu màu đỏ, hoa sen màu hồng, những chú ve, người dân làng chài+ Ngoài ra nhà thơ đã nghe thấy âm thanh những người dân làng chài cười nói vàtiếng ve râm ran trong chiều ta như tiếng đàn dội lên.Doc24.vn+ Nhà thơ còn ngửi thấy mùi thơm ngào ngạt của hoa sen→ Qua những hình ảnh trên, ta thấy Nguyễn Trãi là người yêu thiên nhiên, yêuđời, yêu cuộc sống.- Ta thấy được tác giả ung dung dạo chơi ngắm cảnh qua câu rồi hóng mát thuởngày trường”.- Tác giả luốn nghĩ về dân về nước.- Tác giả mong ước có cay đàn của vua ngu thuấn để hát ca ngợi cuộc sống tháibình.- Lúc nào, Nguyễn Trãi cũng khao khát mang lại cuộc sống hạnh phúc ấm no chodân.- Nhà thơ là người yêu nước thương dân.3. Kết bài:Bài làm mẫu mở bài các câu sau nhớ làm giùm tôi có vị ngữ chủ ngữ, thêm từ ngữcũng đc ví dụ Tác giả cho ta thấy… Bài tham khảo 1Trong những ngày từ quan về ẩn tại Côn Sơn, Nguyễn Trãi đã viết nhiều bàithơ đặc sắc, trong số đó có bài số 43 trong chùm thơ Bảo kính cảnh giới. Bài thơ làbức tranh phong cảnh mùa hè độc đáo nhưng thấp thoáng là niềm tâm sự của tácgiả.Câu thơ đầu tiên, ta đọc lên thoáng qua sao có vẻ an nhàn, êm đềm, thanhthoát đến thế.“ Rồi hóng mát thuở ngày trường”Câu thơ hiện lên hình ảnh của nhà thơ Nguyễn Trãi, ông đang ngồi dưới bóngcây nhàn nhã như hóng mát thật sự. Việc quân, việc nước chắc đã xong xuôi ôngmới trở về với cuộc sống đơn sơ, giản dị, mộc mạc mà chan hòa, gần gũi với thiênnhiên. Một số sách dịch là “Rỗi hóng mát thuở ngày trường”. Nhưng “rỗi” hay“rồi” cũng đều gây sự chú cho người đọc. Rảnh rỗi, sự việc còn đều xong xuôi,đã qua rồi “Ngày trường” lại làm tăng sự chú ý. Cả câu thơ không còn đơn giản làhình ảnh của Nguyễn Trãi ngồi hóng mát mà nó lại toát lên nỗi niềm, tâm sự củaDoc24.vntác giả: “Nhàn rỗi ta hóng mát cả một ngày dài”. Một xã hội đã bị suy yếu, nguyệnvọng, chí của tác giả đã bị vùi lấp, không còn gì nữa, ông đành phải rời bỏ, từquan để về ẩn, phải dành “hóng mát” cả ngày trường để vơi đi một tâm sự, mộtgánh nặng đang đè lên vai mình. Cả câu thơ thấp thoáng một tâm sự thầm kín,không còn là sự nhẹ nhàng thanh thản nữa.Về với thiên nhiên, ông lại có cơ hội gần gũi với thiên nhiên hơn. Ông vui thú,say mê với vẻ đẹp của thiên nhiên.“ Hòe lục đùn đùn tán rợp giươngThạch lựu hiên còn phun thức đỏHồng liên trì đã tiễn mùi hương”.Cảnh mùa hè qua tâm hồn, tình cảm của ông bừng bừng sức sống. Cây hòa lớnlên nhanh, tán cây tỏa rộng che rợp mặt đất như một tấm trướng rộng căng ra giữatrời với cành lá xanh tươi. Những cây thạch lựu còn phun thức đỏ, ao sen tỏahương, màu hồng của những cánh hoa điểm tô sắc thắm. Qua lăng kính củaNguyễn Trãi, sức sống vẫn bừng bừng, tràn đầy, cuộc đời là một vườn hoa, mộtkhu vườn thiên nhiên muôn màu muôn vẻ. Cảnh vật như cổ tích có lẽ bởi nó đượcnhìn bằng con mắt của một thi sĩ đa cảm, giàu lòng ham sống với đời...Qua cảnh mùa hè, tình cảm của Nguyễn Trãi cũng thể hiện một cách sâu sắc:“ Lao xao chợ cá làng ngư phủDắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”.“ Chợ” là hình ảnh của sự thái bình trong tâm thức của người Việt. Chợ đôngvui thì nước thái bình, thịnh trị, dân giàu đủ ấm no: chợ tan rã thì dễ gợi hình ảnhđất nước có biến, có loạn, có giặc giã, có chiến tranh, đao binh... lại thêm tiếng vekêu lúc chiều tà gợi lên cuộc sống nơi thôn dã. Chính những màu sắc nơi thôn dãnày làm cho tình cảm ông thêm đậm đà sâu sắc và gợi lại tưởng mà ông đangđeo đuổi.“ Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu đủ khắp đòi phương”.“ Dân giàu đủ”, cuộc sống của người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc là điềuDoc24.vnmà Nguyễn Trãi từng canh cánh và mong ước. đây, ông đề cập đến Ngu cầm vìthời vua Nghiêu, vua Thuấn nổi tiếng là thái bình thịnh trị. Vua Thuấn có một khúcđàn “Nam Phong” khảy lên để ca ngợi nhân gian giàu đủ, sản xuất ra nhiều thóclúa ngô khoai. Cho nên, tác giả muốn có một tiếng đàn của vua Thuấn lồng vàođời sống nhân dân để ca ngợi cuộc sống của nhân dân ấm no, vui tươi, tràn đầy âmthanh hạnh phúc. Những mơ ước ấy chứng tỏ Nguyễn Trãi là nhà thơ vĩ đại có mộttấm lòng nhân đạo cao cả. Ông luôn nghĩ đến cuộc sống của nhân dân, chăm lođến cuộc sống của họ.Đó là ước mơ vĩ đại. Có thể nói, dù triều đình có thể xua đuổi Nguyễn Trãinhưng ông vẫn sống lạc quan yêu đời, mong sao cho ước vọng lí tưởng của mìnhđược thực hiện để nhân dân có một cuộc sống ấm no.Bài thơ này đã làm rõ nỗi niềm tâm sự của Nguyễn Trãi trong thời gian CônSơn với tấm lòng yêu nước thương dân vẫn ngày đêm “cuồn cuộn nước triềuĐông”. Ông yêu thiên nhiên cây cỏ say đắm. Và có lẽ chính thiên nhiên đã cứuNguyễn Trãi thoát khỏi những phút giây bi quan của cuộc đời mình. Dù sống vớicuộc sống thiên nhiên nhưng ức Trai vẫn canh cánh “một tấc lòng ưu ái cũ”.Nguyễn Trãi vẫn không quên lí tưởng nhàn dân, lí tưởng nhân nghĩa, lí tưởng:mong cho thôn cùng xóm vắng không có một tiếng oán than, đau sầu.Bài tham khảo 2Nguyễn Trãi là vị anh hùng tên tuổi lẫy lừng trong lịch sử chống ngoại xâmcủa dân tộc ta. Tài năng kiệt xuất của ông không chĩ được khẳng định trong lĩnhvực chính trị, quân sự, ngoại giao mà còn được khẳng định qua sự nghiệp vănchương đồ sộ với những đóng góp lớn lao cho nền văn học nước nhà.Lí tưởng mà Nguyễn Trãi ôm ấp lá giúp vua làm cho đất nước thái bình, nhândân thịnh vượng. Lí tưởng cao đẹp ấy là nguồn động viên mạnh mẽ khiến ôngvượt qua mọi thử thách, gian nan trên đường đời. Lúc được nhà vua tin dùng cũngnhư khi thất sủng, nỗi niềm lo nước, thương dân luôn canh cánh bên lòng ông.Giông bão cuộc đời không thể dập tắt nổi ngọn lửa nhiệt tình trong tâm hồn ngườichí sĩ tài đức vẹn toàn ấy.Doc24.vnBài thơ Cảnh ngày hè được sáng tác vào thời gian Nguyễn Trãi về nghỉ CônSơn. Ông tạm thời xa lánh chốn kinh đô tấp nập ngựa xe và chốn cửa quyền hiểmhóc để về với thiên nhiên trong trẻo, an lành nơi thôn dã, bầu bạn cùng dân càycuốc, cùng mây nước, chim muông, hoa cỏ hữu tình. Trong những tháng ngày dàinhàn nhã “bất đắc dĩ ấy, nhà thơ có lúc thấy vui trước cảnh vật mùa hè tưng bừngsức sống và kín đáo gửi vào những vần thơ tả cảnh một thoáng khát vọng mongcho dân giàu, nước mạnh. Bài thơ phản ánh tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tìnhyêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước.Bài thơ mở đầu bẵng câu lục ngôn nêu rõ hoàn cảnh của nhà thơ lúc đó: Rỗi hóng mát thuở ngày trường.Lẽ ra câu thơ phải bảy chữ mới đúng là thể thất ngôn bát cú quen thuộc, songNguyễn Trãi đã lược đi một chữ. Đây cũng là một cách tân táo bạo, mới mẻ trongthơ Nôm nước ta thuở ấy. Nhịp thơ 1/2/3, chậm rãi phản ánh tư thế ung dung, tựtại vốn có của tác giả.Chữ Rỗi tách riêng thành một nhịp thể hiện cảm nhận của tác giả về tình cảnhcủa mình. Rỗi là từ cổ, cổ nghĩa là nhàn nhã, không vướng bận điều gì. Cuộc đờiNguyễn Trãi thường không mấy lúc được thảnh thơi. Đây là lúc ông được sốngung dung, được thỏa ước nguyện hòa mình với thiên nhiên mà ông hằng yêu mến.Không có việc gì quan trọng, cần kíp để làm cả, chỉ có mỗi “việc” là hóngmát. Ngày trường là ngày dài. Đây là cảm giác tâm lí về thời gian của người đangsống trong cảnh nhàn rỗi, thấy ngày dường như dài ra. Với con người ưa suy nghĩ,hành động như Nguyễn Trãi thì cảm giác ấy càng rõ hơn bao giờ hết. Giữa lúc xâydựng lội non sông sau chiến tranh, việc dân việc nước bời bời mà ông bị bắt buộcphải hóng mát hết ngày này qua ngày khác thì quả là trớ trêu, Bởi vậy, ông rơi vàocảnh thân nhàn mà tâm bất nhàn. Đằng sau câu thơ trên dường như thấp thoángmột nụ cười chua chát của Nguyễn Trãi trước tình cảnh trớ trêu ấy.Chỉ có vẻ đẹp hồn nhiên, vô tư của cảnh vật mới có thể tạm xua đi những ángmây buồn vướng vít trong tâm hồn ông. Ông mở lòng đón nhận thiên nhiên vàthấy vui trước cảnh:Doc24.vnHòe lục đùn đùn tản rợp giương. Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.Chi vài nét bút phác họa mà bức tranh quê đã hiện lên tươi khỏe, hài hoà. Câytrước sân, cây trong ao đều trạng thái tràn đầy sức sống, đua nhau vươn lên khoesắc, tỏa hương. Cây hòe với tán lá xanh um xoè rộng, trong khi cây lựu nở đầynhững bông hoa đỏ thắm và sen hồng đã nức mùi hương. Sức sống trong cây đangđùn đùn dâng lên cành, lên lá, lên hoa. Cây tỏa bóng rợp xuống mặt sân, tỏa luônbóng mát vào hồn thi sĩ.Ba câu thơ nổi đến ba loại cây: hòe, lựu, sen nhưng chẳng lẽ tác giả chỉ nóiđến cây? Dường như có cả con người lồng trong đó, hết sức kín đáo. Các từ đùnđùn, (dồn dập tuôn ra) giương (toả rộng ra), phun, tiễn (ngát, nức) gợi tả sức sốngcăng đầy chất chứa bên trong sự vật, tạo nên những hình ảnh mới lạ, ấn tượng.Câu thơ thứ hai ngắt nhịp 4/3. Hai câu thơ tiếp theo đổi nhịp thành 3/4, tạo thêmcho cảnh vật vẻ sinh động, rộn ràng. Giữa cảnh với người có nét tương đồng nàochăng? Đời người anh hùng cũng đã vơi nhưng giống như hàng tùng bách dày dạntuyết sương nên sức sống vẫn chảy mạnh trong huyết quản. Thức đỏ (màu đỏ) củahoa lựu phải chăng là thức đỏ của tấm lòng sắt son với dân với nước?! Mùi hươngthơm ngát của sen có phải là lí tưởng chẳng bao giờ phai nhạt của Nguyễn Trãisuốt đời phấn đấu vì đất nước thanh bình, vì nhân dân hạnh phúc?! Rõ ràng đây,cảnh và người có những nét tương đồng và đều đẹp đẽ, hài hòa.Ở bốn câu thơ trên, nhà thơ mới nhắc đến màu sắc, hương thơm, cây cỏ; haicâu thơ tiếp theo còn có thêm mùi vị, âm thanh, hình ảnh con người và cảnh vật: Lao xao chợ cá làng ngư phủ,Dắng hỏi cầm ve lầu tịch dương.Từ tượng thanh Lao xao đặt trước hình ảnh chợ cá làm nổi bật không khí nhộnnhịp của làng ngư phủ. Lao xao tiếng trao qua đổi lại, ồn tiếng nói tiếng cười.Tất cả đều là hơi hướng của cuộc sống lao động cần cù, chân chất. Những âmthanh lao xao ấy hòa vào tiếng ve kêu dắng đỏi bất thần nổi lên trong chiều tà, báoDoc24.vnhiệu chấm dứt một ngày hè nơi thôn dã. Tiếng ve lúc chiều tà thường gợi buồn,nhưng với nhà thợ lúc này, nó trở thành tiếng đàn rộn rã khiến tâm trạng nhà thơcũng náo nức hẳn lên.Cỏ cậy, hoa lá, con người đẩy sức sống khơi dậy trong lòng nhà thơ cảm xúcnhẹ nhàng, sâu lắng và những suy nghĩ chân thành, tâm huyết nhất. Đó là tình yêucuộc sống, yêu con người và trách nhiệm đối với dân với nước. Nguyễn Trãi luôntâm niệm lấy dân làm gốc (dân vi bản, dân vi quý) cho nên trước thiên nhiên tươixanh, trước những con người cần cù, lam lũ, lòng ông lại dấy lên khát vọng mãnhliệt:Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,Dân giàu đủ khắp đòi phương.Ông ước gì lúc này có được trong tay cây đàn của vua Thuấn, đàn một tiếng đểnổi lên niềm mong mỏi lớn nhất của mình là dân chúng khắp nơi đều được giàucó, no đủ. Ẩn giấu đằng sau lời ước mong ấy là sự trách móc nhẹ nhàng mànghiêm khắc bọn quyền thần tham bạo triều đình đương thời không còn nghĩ đếndân, đến nước. Theo ông, với cảnh nước non tươi đẹp cùng nhân dân chất phác,siêng năng, cuộc sống lẽ ra phải được trở lại ấm no, hạnh phúc từ lâu.Vậy là dẫu hòa hợp đến hết mình với thiên nhiên, Nguyễn Trãi vẫn khôngnguôi nỗi niềm dân nước, ông tìm thấy thiên nhiên cỏ hoa xinh tươi kia mộtnguồn thi hứng, nguồn động viên, an ủi và khích lệ đáng quý đối với bản thân.Điều đó góp phần tạo nên cốt cách của Nguyễn Trãi, bậc trượng phu chính nhânquân tử hiên ngang như cây tùng, cây bách trước giông bão cuộc đời.Cảnh ngày hè là một sáng tạo độc đáo của Nguyễn Trãi về hình thức thơ. Câuthất ngôn xen lục ngôn, các vế đối rất Chỉnh, cách sử dụng từ láy rất tài tình. Đểtăng sức biểu hiện của các tính từ và động từ, tác giả đem chúng đặt đầu câu.Đây là bài thơ tả cảnh ngày hè tràn đầy sức sống. Bài thơ không chỉ miêu tả cảnhsắc đặc trưng của mùa hè, mà còn là “tức cảnh sinh tình”. Cảnh đây thể hiệnniềm vui sống, háo hức, tươi tắn, trẻ trung của tâm hồn nhà thơ Và niềm ao ướccủa Nguyễn Trãi về hạnh phúc cho dân chúng muôn phương.Doc24.vnBài tham khảo 3"Rồi hóng mát thuở ngày trườngHoè lục đùn đùn tán rợp gươngThạch lựu hiên còn phun thức đỏHồng liên trì đã tiễn mùi hươngLao xao chợ cá làng ngư phủDắng dỏi cầm ve lầu tịch dươngDẽ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu đủ khắp đòi phương." Bài thơ câu 57 chữ gồm một bức tranh cảnh ngày hè câu đầu và một lờibình, suy ngẫm từ bức tranh ấy câu cuối.Trong bức tranh đậm màu, nền trời chiều ráng đỏ, một ngôi lầu vắng lặng, câyhoè cổ thụ ngoài sân tán xanh thẫm, che rợp, bên hiên nhà cây thạch lựu sắc đỏ.Vài ba chú ve trên các cành cây. Ao sen hồng và xa xa là làng chài đang họp chợ.Có một người ngồi trên lầu trâm ngâm. Xem tranh, trước hết ta thấy một tư thế củacon nguời ngồi đó. Câu mở đầu “hóng mát” ngoạn cảnh nhàn nhã, thảnh thơi. Nên nhớ, đây là bức tranh thơ của vị tướng cầm quân từng xông pha trận mạcmột thời, từng “đau lòng nhức óc” vì vận nước từng cùng Lê Lợi “dựng cầu trúcngọn cờ phấp phới”, và sau này sắm vai ẩn sĩ mà tấm lòng vì dân nước không lúcnào yên “Đêm ngày cuồn cuộn nước triều dâng”. Đặt trong nỗi truân chuyên củacuộc đời Nguyễn Trãi, mới thấy quí cái giây phút ngắn ngủi hiếm hoi này, mớithấy cái tư thế ung dung thưởng ngoạn kia là sự hưởng thụ chân chính. Sau tư thếấy, thấy cả cái không khí yên bình của cả một làng quê, đất nước vừa qua cơn binhlửa. Con người này có ánh mắt tinh tế, say mê. Người ngắm cảnh có đôi mắt rấtsành: loại cây, dáng vẻ, không trùng lặp. Tả cây, mà lộ ra khuôn mặt của mùahè. Cây hoè: tán xanh xum xuê, toả rộng sức sống vươn cao. Thạch lựu sắc đỏ -rực rỡ của tố chất khoẻ mạnh. Sen hồng: đậm hương tâm hồn nồng hậu, thanhcao. Ba loại cây, ba dáng vẻ, ba màu sắc nữa (xanh, đỏ, hồng) đều có hồn. NgônDoc24.vnngữ của thơ thay cho chất liệu màu của họa là lời nói sống động của đời thường.Chữ “đùn đùn” khiến ta cảm nhận được sự sống đang nảy nở mạnh mẽ, trông thấyđược bằng mắt thường. Chữ “phun” còn lạ hơn. Không tả hoa đỏ, mà cảm nhậncây lựu đang phun, đang tuôn ra sắc đỏ. Sen hồng cố đậm hương. Con ve kia cũnggắng hết sức trong những tiếng kêu cuối cùng. Chợ làng chài đang náo nhiệt nênvọng xa lao xao... Chỉ là Bức tranh phong cảnh ư? Không phải! Đấy là Bức tranhđời. đó tạo vật và con người đều dang sống hết sức mình, sống rất nhiệt tâm,băng mình trong trường tranh đấu sống. Ta bất ngờ nhận ra điều kì lạ. Con người hoạ sĩ trong thi nhân Nguyễn Trãithế kỉ XV Việt Nam có gì rất gần gũi đại danh hoạ Hà Lan thế kỉ XIX, Vanh-xăng-Van-gốc. Không phải những sắc màu được sử dụng, mà cách diễn tả nó.Van-gốc vẽ đồng lúa ta cứ ngỡ cánh đồng bốc cháy. Hàng cây bên đường cũngquằn quại vệt lửa. Van-gốc đốt cháy mình trong tranh. Nguyễn Trãi đốt cháy mìnhtrong thơ. Chữ “đùn đùn”, “phun”, "tiễn", "lao xao", "dắng dỏi" là lửa sống rừngrực trong lòng Ức Trai mặc cho do thời thế ông đang phải lui về quy ẩn "Rồi, hóngmát thuở ngày trường". Trong bức tranh này, thính giác nhậy bén đã giúp Nguyễn Trãi “vẽ” cảnh bằngnhạc. Xa xa, chợ cá không rõ hình, song âm thanh “lao sao” chở hồn đến chongười đọc cái rộn ràng nhộn nhịp, náo nhiệt của cuộc sống thanh bình. Nếu “laosao” là khúc hoà tấu của đời sống dân sinh, thì “dắng dỏi cầm ve” tấu lên âm thanhcủa cây đàn độc huyền, ngân lên thiết tha cuối chiều, vấn vương nét quí tộc, lầucao đơn độc. Hai phong điệu dân dã và quí tộc hoà hợp, bởi chất keo dính của đờithường, đậm đà hơi thở sống. Cho nên vẽ bức tranh này đâu chỉ là chuyện của giác quan chuyên nghiệp họasĩ hay thi sĩ mà là năng lực, phẩm chất của tâm hồn tâm hồn tinh tế, đằm thắmcủa một con người hết mực yêu đời, say mê cuộc sống.Bức tranh Cảnh ngày hè có một lời bình một suy ngẫm đứng riêng, độc lập.Dễ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu đủ khắp đòi phươngDoc24.vnMạch thơ từ hướng ngoại sang hướng nội. Từ miêu tả sang biểu cảm, kháchthể sang chủ thể. Nguyễn Trãi đã trực tiếp bộc lộ nỗi lòng mình trong hai câu thơkết. Ấy là một giấc mơ, và cả một học thuyết nhân sinh ấp bật ra thành lời. Giấcmơ, đó là giấc mơ Nghiêu Thuấn. Giấc mơ ngàn đời của những con người PhươngĐông sống trong thời trung đại. Mong sao có một bậc vua hiền để được yên ổn ấmno hạnh phúc. Trước hơn bốn trăm năm, thời Tiền Lê, Pháp Thuận đã phát biểu"Vận nước như mây cuốn Trời Nam mở thái bình Vô vi trên điện các Xứ xứdứt đao binh". Vận nước có rối ren thế nào cũng mong hai chữ thái bình, nhà vuađừng làm điều gì nhiễu nhương thì khắp nơi đều hết nạn binh đao. Sau mấy mươinăm, vị vua hiền minh Lê Thánh Tông cố sức mình cũng chỉ để thỏa lòng mongmuốn:Nhà nam nhà bắc đều có mặtLừng lẫy cùng ca khúc thái bình.Bây giờ đây, ưu tư thế cuộc, nhìn đời từ cỏ cây, vạn vật đến sinh linh vuisống như thế, Nguyễn Trãi lại khắc khoải khát vọng muôn năm này. Mong trịquốc, bình thiên hạ sao cho dân giàu nước mạnh là giấc mơ của một bậc đại nhân. Nếu giấc mơ kia là của bậc đại nhân, thì cái lõi tư tưởng của giấc mơ là củabậc đại trí. Đó là tư tưởng “thân dân” (dĩ dân vi bản) từng được vạch rõ trong BìnhNgô Đại Cáo "Việc nhân nghĩa cốt yên dân". Đó là tư tưởng lớn. Với NguyễnTrãi, tư tưởng ấy từng sôi sục trong hành động, khắc khoải trong tâm tưởng, rátbỏng trong thi ca. Cả bài thơ chữ, đến tận dòng cuối cùng, chữ “dân” mới bật ra,song chính là cái nền tư tưởng, tình cảm của tác giả, cái hồn của bài thơ. Là sợi chỉdỏ xâu chuỗi cả câu thơ lại. Cảnh ngày hè (Gương báu răn mình số 43) không định giáo huấn chung.Trước đời sống đang dâng trào, yên lành thế, Nguyễn Trãi tự răn mình, phải làmsao cho cuộc sống này trở thành mãi mãi và chỉ khắc khoải một nỗi "tiên ưu" ấymà thôi.Bài tham khảo 4Đặt cho bài Bảo kính cảnh giới số 43, trong Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi,Doc24.vnTrên đây chỉ là phần trích dẫn 10 trang đầu của tài liệu và có thế hiển thị lỗi font, bạn muốn xem đầyđủ tài liệu gốc thì ấn vào nút Tải về phía dưới.

0 Bình luận



Bạn cần đăng nhập mới có thể viết bình luận




Nhận thông tin qua email


Cập nhật tài liệu hay và mới tại doc24.vn qua email



Hỗ trợ trực tuyến